Gezgin Korsan
Makine Dairesi => Teknik Bilgi ve Fikir Alışverişi => Konuyu başlatan: Hakan Zorlu - Haziran 24, 2008, 15:22:16
-
Maşallahı karaya çektiğimde 11 ayda 3 ortaboy tutyanın ciddi çalıştığını gördüm. Tabiki teknede eskimesini istediğimiz tek şey tutya.
Ayrıca tekne marinada bağlıyken kıç ıstıralya veya herhangi bir metal aksama bakır telle tutya bağlayıp suya sarkıtmanın faydalı olacağı söyleniyor.
-
Hakan
Dümeninde de tutya var mı? Yoksa koymanda fayda var. Pervane kavitasyon girintisinin altına bir yere karşılıklı olarak yuvarlak tutya koy. Bakır teli iğneciklerden birine bağla.
-
Galvanik olarak su altındaki metal parçaların yanı sıra su üstünde ıslanan parçalar da galvanik olarak etkilenir. Bu nedenle tüm meytal aksamın korunmasında yarar vardır. Özellikle ahşap teknelerde tüm ahşaplarda su bulunur ve metal aksam galvanik olarak birbirini etkiler. Neptün'ün güvertesindeki tikler sarı vida ile vidalanmıştı, daha sonra galvaniz çivi kullanılmış. Galvaniz çivilerin çoğu toplu iğne kalınlığına inmişti. Sarı vidalar da etkielnmiş (tekne bakır perçin olduğu için) ancak hasar ciddi boyutlarda değildi. Galvanik reaksiyondan kounmanın en iyi yolu tüm mlzemeyi benzer galvanik voltajı olan malzemeden yapmaktır. Mümkün olmayan koşullarda iki metal üçüncü bür metal (tutya) iile korunmalıdır. İstralyaya tutya bağlamak çok yaratlı olmayabilir ama istralya motor, salma gibi diğer metallerle elektriki olarak bağlı ise istralyaya bağlı bir tutyanın yardımı olacaktır. Özellikle motor ve salmanın tutya ile korunması iyi bir fikirdir. İstralyaya bağlı geniş alanlı bir tutya yıldırımdan korunmada da yardımcı olur. Zararı olacağını da sanmıyorum. tekne bağlı iken bir tutyanın istralyadan sallandırılımasının zararı yoktur, faydası ise her koşulda olabilir.
-
Hakan Maşallah'ı ziyarete geldiğimde ve sintineyi açtığımızda dikkatimi çekmişti.
Biz Blue Moon'larda Amerikalı ve İngilizlerin uyguladığı yöntemi uyguladık. Yani içerideki kontra omurga üzerine boydan boya bakır bir lama bağlayıp saplamalarla irtibatlandırdık. Aynı zamanda motoru da bu bakıra bağladık.
İlle kontra omurga olması gerekmediğine göre 2 mm kalınlığında 2,5-3 parmak eninde bakır lamaları omurga hattında eğrilere tutturup saplamalara ve motora bağlantılar yaparsan cok faydalı olacaktır.
-
Bu bakir lamalardan buyuk (ozellikle fabrika isi yapan) elektrikcilerde bulabilirsin. Civarda yoksa Bankalar caddesindeki elektrikcilerde mutlaka vardir. Mumkun oldugunca saf bakir kullanmakta fayda var (bakiniz biraz sonraki posta). Saf oldugunu sen ben gibi siradan adamlarin anlamasi tabi pek mumkun degil. Saticiya guvenmekten baska bir yol pek yok. Belki varsa belgesini filan sorabilirsin. Tabi adam dovmezse :P
-
Galvanik olarak su altındaki metal parçaların yanı sıra su üstünde ıslanan parçalar da galvanik olarak etkilenir.
[sildim]
Özellikle motor ve salmanın tutya ile korunması iyi bir fikirdir. İstralyaya bağlı geniş alanlı bir tutya yıldırımdan korunmada da yardımcı olur. Zararı olacağını da sanmıyorum. tekne bağlı iken bir tutyanın istralyadan sallandırılımasının zararı yoktur, faydası ise her koşulda olabilir.
Ahmet abi, bu tutya isinde anlamadigim birsey var. Mesela motorun uzerine de (suyun disindaki kisima yani) bir tutya baglanmali mi ? Sogutma suyu (tuzlu su devresi) sebebiyle boyle birseye gerek var midir ?
Bir de su yildirimdan korunma olayi. Benim kayikta carmihlar salmaya bagli. Bir usta, yildirim duserse, salmanin uzerindeki boyayi patlatip ordan denize akar, ayrica bir onleme gerek yok buyurduydu. Bana pek mantiksiz gelmedi, zaten param da yoktu o zaman, ondan sebep birsey yaptirmadiydim. Ne dersin ?
-
Tam da internette buldugum bir yaziyi tercume ediyordum ki HakanZ bu konu basligini acti. Bir nevi pisti olduk yani :D
Ista yazi :
Galvanik korozyondan korunma :
Galvanik korozyon nedir ?
Galvanik korozyon (bazen yanlislikla elektroliz olarak ta soylenir) teknelerin, marinalarin ve diger ekipmanlarin metal aksamina zarar verir ve bunlarin harap olmasina sebep olur.
Iki farkli metal, tuzlu su gibi bir elektrolit (elektriksel olarak iletken) sivi icine batirildiginda bir elektrokimyasal reaksiyon baslar. Metallerden aktif (soysuz) olan anod normalden cok daha hizli olarak korozyona ugrarken, digeri yani pasif (soylu) olan katod, cok daha yavas erir.
Metalleri galvanik olarak, voltaj potansiyeli ve korozyona meyilini temel alarak siraladigimizda, aktif metaller (hizli cozunen anodlar) listenin ust siralarinda yer alirken, pasif metaller (katotlar) listenin alt siralarinda yer alirlar.
Teknelerimizin suyla temas eden kisimlarinda, deniz suyunun iletkenligi sebebiyle elektriksel olarak birbirlerine bagli farkli metaller vardir. Ornegin paslanmaz celikten yapilmis pervane safti, bronzdan yapilmis bir pervaneden daha aktif oldugundan (daha soysuz metal) aralarinda bir galvanik reaksiyon olusur ve aktif olan paslanmazda erime baslar.
Galvanik korozyon, tek bir metal ile de olusabilir. Ozellikle icerisinde birden fazla metal barindiran alasimlarda bu gorulur. Farkli metallerden olusan alasimlarda etkilesim, alasimin icindeki aktif (soysuz) metalin erimesine sebep olur. Buna verilebilecek en iyi ornek, icinde cinko ve bakir bulunan pirinc (sari) ve bronz gibi metallerdir. Bu metallerden geriye, zayif, sungerimsi bir artik kalir.
Yuksek tuzluluk orani ve su sicakliginin yuksekligi, galvanik korozyonu arttirici sebeplerdir.
Nasil korunuruz ?
Korumak istedigimiz metalin yakinina, feda edebilecegimiz bir anod koyarak galvanik korozyondan korunabiliriz. Bu feda edecegimiz anod, teknedeki korumak istedigimiz tum diger metallerden daha aktif (daha az soylu) ucuz bir parca metaldir. Bu anodlar, teknenin metal aksamlarina vidalanir veya teller vasitasiyla elektriksel olarak birlestirilirler
Ornegin paslanmaz celik pervane saftina vidalanan anodlar, galvanik siralamanin neredeyse en ustundeki cinkodan yapilirlar. Cinko anod ve paslanmaz celik bir galvanik cift olusturur ve anod kendisi eriyerek paslanmaz saftimizin mutlu mesut donmesini saglar.
Fedai anodumuz, taknemizin omurga, motor, dumen palasi, pervane, saft, motor sogutma sistemi ve diger tum aksamlarini galvanik reaksiyondan korur ve omrunu uzatir
Anodu ne zaman degistirmeliyiz ?
Anodumuzun omru elektriksel iletkenligin iyiligiyle ve yuzey alaniyla dogru orantilidir.
Anod eridikce yuzeyi de kuculdugu icin etkisi de azalacaktir. Bagzi ureticiler anodun ucte ikisi eriginde degistirmeyi tavsiye etmektedirler. Fakat anodun yarisi eridiginde degistirilmesi daha guvenlidir. Eger anodun tamamiyla erimesine musaade edersek, teknemizdeki anoddan sonraki en aktif (soysuz) metal anodun yerini alarak kendisi erimeye baslayacaktir ki maazallah bu motorunuzun bir parcasi da olabilir.
Sizin icin hangi anod uygundur ?
Tuzlu su icin cinko veya aluminyum :
Eger teknenizi tuzlu suda kullaniyorsaniz, motorunuzu ve teknenizin su altindaki metal parcalarini galvanik korozyondan korumak icin cinko anod kullanmalisiniz. Suyun tuz oraninin az oldugu durumlar icin aluminyum da kullanilabilir
Tatli su icin magnezyum :
Tatli su, tuzlu suya gore cok daha az iletken oldugu icin, magnezyum anod kullanmak daha iyidir. Cunku magnezyum, cinko veya aluminyuma gore gore cok daha aktif (soysuz) bir metaldir ve motorunuzu cok daha iyi korur. Dikkat ! Magnezyum anodlari asla tatli su haricindeki uygulamalar icin kullanmayin motor parcalarina zarar verebilir.
Hafif tuzlu veya aci sular icin aluminyum :
Cinkodan daha aktif olan aluminyum, nehir deltalari gibi tatli, aci ve az tuzlu sular icin daha uygundur. Aci sularda cinko fazlaca pasif kalir ve is gormez, magnezyum ise fazlaca aktif kalarak cok cabuk erir.
-
Bakır lamadan alınacak bir bakır tel su altında bir tutyaya bağlanırsa iyi olur. Gerekirse aynı işlem kablo bağlanıp bağlı durduğunuz sürece tutyayı denize sallandırmak şeklinde de uygulanabilir. En doğrusu tutyayı birbirini etkileyebilecek iki birbirine bağlı metalin ortasına koymaktır. elektrik akıll değildir. Tutya koymuşlar oraya gideyim demez. Tutya sadece voltaj farkı yüksek olduğundan çekim alnı oluşturur.
Motorların tuzlu su dolaşımında bir kör tapanın arkasında bir tutya vardır. Amaç motor blok2unu korumaktır. Her sezon bu tutyanın gözden geçirilmesi gerekir.
-
benim bildiklerimi şöyle toparlayayım...
tutyaların üzerini kesinlikle boyamamak lazım.
yüzeye yapıştırmamak, yerine vidalamak lazım
etraftaki teknelerin sahil bağlantılarının devamlı olması dezavantaj
kabloları, kaplamalrı ne kadar iyi olursa olsun, suda bırakmayalım
keza yakınlarda alümünyum tekne veya büyük kuyrukları olan motoryatlar olması dezavantaj
yıldırımla ilgili söylenebilecek çok şey var...
bir o kadar da az yaşanmış tecrübe))
teknenin içi faraday kafesi etkisi yapıyor
kamaraya gir
ıslak kalma
motor negatif kutbunu kapat, tekne içine giren elektriğe engel oluyor
salma paslı değil, boya kazınmamışsa direnç oluşabilir
çeşmeli bir balıkçının arkasından 15 metre zincir çektiğini görmüştüm
sailnet.com da çok sağlam yıldırım tecrübeleri ve anekdotları var... Zeus daha bir yakından izliyor çocukları demek ))
-
Hakan
Dümeninde de tutya var mı? Yoksa koymanda fayda var. Pervane kavitasyon girintisinin altına bir yere karşılıklı olarak yuvarlak tutya koy. Bakır teli iğneciklerden birine bağla.
Cem abi, pimpirik ve deli bir adam olarak sence bunu zaten çok önceden yapmamış olma ihtimalim varmı? 8)
Ama genede iyiki hatırlattın. Son karaya çıkmamda dümene sadece tek tarafa tutya koymuştum, şimdi toplam tutya sayısını 5 ten 6 ya çıkaracağım :)
Hakan (DolduruşaGetirmeyinBeniKarinayıTutyaylaKaplarım)
-
Bu arada bir konuyu da ben araya kaktırayım.
Benim ırgat mevzuunu belki hatırlarsınız. Hani kavaletanın altındaki pul aşınmıştı, o yüzden çekmiyordu.
Pulun orjinali bronzdu. Bütün aramalarıama rağmen bronz pul bulamadım. Aynı ebatta bakır pul koydum.
Şimdi ırgat gayet güzel çalışıyor fakat, bakırın orada bahsettiğiniz galvanik etkiyi yapıp ırgat metalini yemesinden falan çekiniyorum. Gerçi bu metaller su altında durmuyorlar ama yinede huzursuz oldum.
Var mıdır bir zararı acaba ?
TANER
-
Islak olduğu sürece galvanik etki yapacağı kesin de, burada oluşacak galvanik etki çok önemli değildir. Sanıyorum sizin ırgatın şaftı paslanmaz çelikti. Oraya bronz pul da koysanız galvanik etkileşim olacaktı. Bronz pulun içinde de büyük miktarda bakır vardır. Dolayısı ile çok ciddi bir voltaj farkı beklemek gerekir. Galvanik aşınma için birbiri ile elektrik temasta bulunan iki değişik voltajda metalin su yolu ile de bağlantısı olması gerekir. Irgatta bu tür koşullar çok zor gelişir. Bu nedenele endişe etmenize gerek yok.
Tek problem bakırın bronza oranla daha yumuşak olmasıdır. Kavaletayı sıktığınızda bakır pul bronza oranla daha çok ezilecektir. Bron pula oranla mekanik olarak daha az dayanacaktır. Ama pulu biraz etli koyduysanız uzun seneler hizmet verir.
-
Teşekkürler cevap için Ahmet bey,
Dediğiniz gibi pulu biraz etli koydum. Gayet iyi çalışıyor.
Geçen gün kontrol amacı ile baktım. Biraz ezilmiş ama daha uzun süre gider.
Galvanik etki problemi de yoksa, bu işi hallettik demektir.
Selamlar,
TANER ÖZER
-
Size ayniyle vaki bir gözlem ve sonuç.
Geçen sene bir ay Kalamış Marina'da Allahın Unuttuğu Lanetli K da kaldım. İlk Lodosta pasarella havada olduğu halde yükselen sular/çöken sular da pasarella yanulup ,haşat oldu. Sonra 2.kez karaya çıktım. Bir ayda eriyip giden zehirli ve yanlış çekilmiş fileto yüzünden.
AMAN YARABBİM..KEŞKE HAVA KARANLIK OLSAYDI DA GÖRMEZ OLAYDIM:
Kocaman,kocaman Kepsut sarı soğanı iriliğindeki, iki parmak kalınlığında kesilip hafifçe önceden hafifçe tuzla ovularak üzerine karabiber taneleri . kekik taneleri yapıştırılmayı müteakip hafifçe dövüldükten sonra Trilye markalı ev yapımı sızma zeytinyağlanmış ve ızgarada rengi koyu beje kadar ikişer kez yakmadan ve suyunu kaçırtmadan kızartılmağa hazır KOYUN BONFİLESİ genişliğindeki TUTYELERİM erimiş gitmiş.
Geriye yapılacak tek şey vardı.. Hemen gidip Çiğ köfte yemek ve yanında Rakı denen şeyin tadına bakmak.
Meğerse iskelemdeki o sefineye benzeyen mürettebatli Motoryat ve sancağımdaki celik gemiye daha çok benzeyen 24 metrelik M/Y MONDEO sahilden aldıkları elektrik kablolarını pasarellaya asmamışlar bol bırakmışlar kontrama düşen bordolardan. Ben görmemişim. VE SONUÇ: ELEKTRİK ALDIKLARI KABLOLAR SUYA GÖMÜLMÜŞ BE BU KISIMLARDAN YAYILAN PASİF AKIM BENİM TUTYELER ÜZERİNDE AKTİF HALE GELEREK TUTYELERİM İLE BESLENMİŞ..
TAVSİYEM YANDAKİ YATLARA BAKIN SUYA KABLO DEĞİYOR OLAMSIN?
-
sevgili GK lar,
tutya nedir? ne işe yarar? nereye monte edilir? nasıl monte edilir (pozisyonu, büyüklüğü vb)? nerede satılır? kaça satılır? hangi tip (yapı malzemesi) teknelerde kullanmak şarttır? hangilerinde gerekmez? ölçülerinin fonksiyonu ile bağlantısı nedir?
anlayacağınız ben hakkında hiçbirşey bilmiyorum anlayacağınız gibi...
selamlar,
-
Mufit korsanim.
Sanirim sen distan takma motor alacaksin.
Distan takma motorlarin kuyruk kisminda pervaneye yakin bir yerlerde, sagli sollu iki adet, kucuk kare seklinde, 10 luk somunla vidalanmis, sanimca kursun olan metal parcasidir.
Bende 25 beygirlik bir motor vardi. Her sene degistirmem gerektigini solerlerdi.
Bende tam tersi hersene soker, zimparalar ve yerine takardim.
Hic problem yasamadim.
-
Tutya "sacrificial anode" olarak bilinir, anlamı kurban edilebilen anot'tur. Su altında iki değişik metal birbirine temasta ise yarattıkları voltaj farkına göre birini eritir. Bu erimeyi önlemek için bu metallere tutya bağlanır. Anot vazifesini bu metal parçası görür ve yıpranan o olur. Değişik iki metal elektriki olarak biribiri ile temasta ise tutya ile korunmalıdır. En çok bilineni paslanmaz şaft, bronz pervanedir. şaft üzerine halkasal bir tutya takılır. Pervane somunu üzerine de takılabilen tutyalar vardır. Salma genellikle suda başaka metallerle genellikle elektriki temasta değildir. Pik döküm ve kurşun aslında galvanik erimeye karşı dayanıklıdır. Bazı teknelerde yine de salmaya tutya takılır.
Bir diğer uygulama da teknenin tüm metal aksamını elektriki olarak birbirine bağladıktan sonra bunalrı su içine tutya bağlayarak korumaya çalışmaktır.
Tuzlu su ile soğutulan motorlarda (hemen hemen tüm deniz motorları) tuzlu su hattı üzerinde değişik metallerin galvanik erimesini engellemek için tutya takılır. Genellikle motor bölmesinin ön yüzünde tuzlu su hattının üzerinde kör tapa şeklinde bir tapaya tutturulan bu tutyaların da zaman zaman kontrol edilerek değiştrilmesi gerekir.
Tutya boyutu takılmadığında eriyeceği düşünülen metal ebadı ile orantılıdır. Galvanik korozyon yavaş bir işlem olduğundan kullandığımız teknelerde tutya boyutu deneme yanılma ile kolaylıkla bulunur. Tutya en az bir sezon dayanmalıdır (sezon sonunda bir kısmı hala duruyor olmalıdır).
-
Hakan Zorlu Korsanım çok önemli bir konuya değindi , teşekkürler;
Elektroliz'den kaynaklanan korozyon hakkında bir kaç şeyde benden,
Her ne kadar önem verilmesede özellikle tekne içerisindeki tahribatları uzun zamanda büyük olmakta.Ayrıca gavanic aşınma ile yöntemleri farklı olsalar bile zararları benzerdir.
Elektroliz kaynaklı korozyon iki tane değişik(benzemez) iletkenin;örneğin, çelik(demir, saç vb.) ile bakır arasında oluşan potansiyel farktan oluşur.
Örnek vermek gerikirse, teknelerde otomobil aküleri için kullanılan redresörlü şarjörler. Bu cihazların gövdeleri genellikle saç, ,içerilerinde bakır sargılı transformatörler bulunur, ayrıca bunların endüklenebilmesi için silisli saç üzerine izole edilererek primer ve sekonder sargıları olarak sarılır.Ancak, bu izolasyon marine tipi izolasyon değildir ve zaman içerisinde, bu izolasyon kaybına uğrar ve yüzey yolu kaçağı ile yada hava aralığının yetersiz yada kirlenerek iletken olması sebebi ile sızıntı akımları akmaya başlar .
Teknede kullanılan tüm elektrikli ekipmanların marine sınıfı olmasının altında yatan nedenlerden biri de budur.
Ayrıca teknede oluşabilecek kir ,toz ,yağ gibi kirleticilerin zaman içerisinde nem emerek iyi bir iletken olacağını ve korozyonu başlatabileceğini gözardı etmemekte fayda var.Bu sebeple sintineyi sürekli kontrol etmek, bu bölgede gerekli temizliği yapmak da bir o kadar önemli olduğunu düşünüyorum.
Teknedene kablolarımızın iletkenleri her nekadar kalay ya da nikel kaplı olduğunu düşünsek bile özellikle klemesen vb. bağlantıl noktalarında fena temas olan yerlerde elektro erozyon sıkça raslanır.(Mekanik yada makine sektöründe tecrübeli korsanlar, elektro erozyon tezgahını aklına getirmelerini ve küçük bir bakırın nasıl bir çeliği formladığı göz önüne getirsinler lütfen)
ÖZetle gevşek elektromekanik bağlantılar korozyonu, korozyon elektromekanik bağlantıların Fena temasını oluşturmaktadır.Zaman zaman, teknemizin, elektriksel bağlantılarının sıkılığını kontrol etmek bu amaçla da önemli olduğunu düşünüyorum .Çünkü sıcaklık ve vibrasyon bağlatıların gevşemesine yol açacaktır.
-
Motorların bazılarında tutya var bazılarında yok muş. Mesela ahşap teknelerde sintinede her zaman bir parmak su olurya, işte ben diyorumki motorun bir yerinden bir telle ucuna bağlı olan tutyayı sintinenin 1 parmak su olan ahşabına koysam bu tutya çalışırmı? Yoksa illede denizin dışına mı koymalı bu tutya denen aleti?
-
bence dışına koymalı. tekne yalıtkan sudan devre tamamlaması zor olur. tuzlu su da tehlikeli içerde malum
http://www.sailnet.com/forums/gear-maintenance/53989-bilge-zinc.html
-
KAtılıyorum Göktürk korsana Hakan Korsanım, tekne gövdesi yalıtkan olduğu için çalışmayacaktır,
-
Eğer doğru anladıysam, "içinde" tutya olan motorlardan bahsediliyorsa, bunlar deniz suyu soğutmalı motorlar. Yani bir kule (cooler) sistemi olmayan, içinde tatlı su dönmeyen motorlar. Dolayısıyla deniz suyu tahribatını engellemek için motorun içine, kendi orjinal yerlerinde orjinal olarak monte edilmiş unsurlar.
Dışardan bizim koymamızın olanağı var mı? Varsa da işe yarar mı emin değilim.
Misal benim eski 27 Yanmar bu tarz bir makineydi, motor bloğunun arkasında ve yanında birer tutyesi vardı.
Değiştirmesi bayağı zor bir işti.
Ama sintine de su var diye -bu deniz suyu bile olsa- motoru korumak amaçlı tutye koymak fikri bence, eğer doğru anladıysam, Mehmet Göktürk Korsan'ın da dediği gibi pek anlamlı değil.