Gezgin Korsan
Makine Dairesi => Teknik Bilgi ve Fikir Alışverişi => Konuyu başlatan: Orhan Barut - Şubat 22, 2010, 17:47:41
-
Teknemizi bağlarken kaçlık halat kullanacağız? Bunu nasıl tesbit ederiz? Bu bilgi özellikle teknenin başka bir tekne tarafından çekilmesi halinde hayati önem arzeder.
Geçenlerde ben bir deney yaptım. Tekne marinada bağlıyken, rüzgarlı bir havada teknenin bağlı haldeyken ne kadar hızlanıp yavaşladığını ölçtüm. Bu ölçümü GPS ile yaptığım için çok kesin olmayabilir ama bir fikir verecektir.
Önce hiç bir halat esnetici kullanmadan yaptığım ölçüm 0.35 m/s(0.7 knot) çıktı. Daha sonra halat esneticiler kullanılarak bağlanmış tekneyi ölçtüm hız 0.15 m/s(0.3knot) çıktı. Ölçüm esnasında marina dışında hava yaklaşık 25-30 knot arasında esiyordu. Doğal olarak yaptığım ölçüm hem dalga hem de rüzgar etkisini kapsıyor.
Tekne çevresi açık olsa ve daha fazla dalgaya maruz kalsa tekne daha fazla hızlanacak demektir.
Hızın önemi ne?
Teknenin kazandığı kinetik enerji hızın karesi ile doğru orantılı. Tekne hızlandıktan sonra halatlar yay etkisi göstererek kinetik enerjiyi absorbe ediyor ve onu potansiyel enerji haline çeviriyor. Bunu da uzayarak yapıyor.
Ne var ki halatların uzamasının bir sınırı var. İyi kalite bir polyester halat boyunun %10 u kadar uzar ve sonrasında kopar. O zaman öyle bir halat seçmeliyiz ki boyunun %10 undan daha az uzasın ama teknenin kinetik enerjisini sönümlesin.
Tekne birden çok halatla bağlandığı halde biz emniyetli tarafta kalmak için tek bir halatla bağlanmış olduğunu kabul edelim.
***devam edecek***
-
Bir halatın potansiyel enerjisi ½*k*x2 olup teknenin kinetik enerjisi ½*m*v2 dir.
k: halat yay sabiti
x: halat uzaması
m:teknenin kütlesi
v: teknenin hızı
Halatın boyu L ise ve kopma yükü %10L olursa uzama-yük eğrisinin lineer olduğunu kabul edersek halat için yay eşitliğini k=Fk/0.1L olacağından
F = (Fk/0.1L)*x buradan da Halatın potansiyel enerjsini ½*(Fk/0.1*L)*x2 şeklinde yazabiliriz.
Burada Fk halatın kopma yükü, L ise halatın boyu, x ise halatın F yükü altında uzama miktarıdır.
*** devam edecek***
-
Tekne bağlıyken olay şöyle gelişecektir:
1. Marinada bağlıyken : Tekne duruş pozisyonundan(hız sıfır) dalga ve rüzgar etkisiyle harekete başlar hız kazanır ve bu esnada halat gerilmeye başlar, halat uzar, tekne yavaşlar ve hızı sıfıra düşer, bu esnada halat sonuna kadar gerilir , teknenin kinetik enerjijisi hız sıfıra düştüğü için sıfır olur ancak halat uzadığı için halatın potansiyel enerjisi maksimum olur yani halat teknenin kinetik enerjisinin tümünü emer, daha sonra halat tekneyi geri çekmeye başlar ve halatın potansiyel enerjisi tekrar tekneyi hızlandırarak kinetik enrji şekline döner ve halat ümüyle gevşeyince potansiyel enerji sıfır teknenin kinetik enerjisi yine maksimum olur ve bu döngü devam eder.
2. Tekne başka tekne tarafından çekilirken: Çeken tekne ve çekilen tekne halat ile bağlıyken ve ikisi beraber V hızıyla hareket ederken çekilen tekne bir nedenle(dalga etkisi) ileri doğru hareket eder halat boşa çıkar ancak çeken tekne harekete devam etmektedir,( çekilen teknenin en kötü koşulda halat boşa çıktıktan sonra hızının sıfıra düştüğünü kabul edelim), bu durumda halat yeniden gerilmeye başlar ve halatın potansiyel enerjisi artmaya başlar bilahare halat kopmazsa çekilen tekne de harekete başlayacak ve sonuçta halatın potansiyel enerjisi maksimuma ulaşmış olacak ve her iki tekne de yine eşit hıza ulaşacaktır ve bu döngü devam edecektir.
Her iki durumda da enerjinin her anda korunması gerekecektir. Yani yukarıdaki döngülerin her hangi bir anındaki kinetik enerji ve potansiyel enerji toplamı sabit olacaktır.
Bu prensipten hareketle en kötü koşulda kullanmamız gereken halat çapını bulmaya çalışacağız.
*** devam edecek ***
-
Orhan korsanım yazdıklarınızı ilgiyle okuyorum, devamınıda bekliyorum. Yıpranmış ağlardan ördüğüm halatları kullanıyorum. Örme halatlar konusundada düşüncenizi merak ediyorum.
-
(http://img246.imageshack.us/img246/112/scan00071.jpg)(http://img717.imageshack.us/img717/2169/scan00072.jpg)
Yukarıdaki grafiklerde polyester ve polypropilen halatların yük-uzama eğrileri verilmekte. Bu grafikler internette bir üreticinin katalogundan alınmadır. Genelde Türkiye'deki üreticiler böyle bir bilgi vermemektedir.
Grafiklerden görüleceği üzere polyester halatlar Minimum Kopma Yükünün(MBL) %100'ne ulaştığında yani koptuğunda en az boyunun %10'u kadar polypropilen halatlar ise %20'si kadar uzamaktadır. Yük uzama arasındaki bağıntı ise kabaca lineer olarak kabul edilebilir.(İlk yüklemede bu değerlere ulaşılamadığını grafiklerden görüyoruz, halat kullanıldıkça dayanımı artmaktadır bu nedenle yeni halatları maksimum yüklere tabi tutmamak gerekir. Bunun neden böyle olduğunu bilmiyorum)
Teknemizin Marinada Bağlı olduğu durumu inceleyelim:
Tekne sıfır hızdan maksimum hıza çıkıyor ve bu enerji halat içinde potansiyel enerjiye dönüştüğü için rahatlıkla Maksimum Kinetik Enerji=Makismum Potansiyel Enerji diyebiliriz. Yani polyester halat için :
½*m*v2=½*(Fk/0.1*L)*x2 buradan da
v=(Fk/0.1Lm)½*x bulunur.
***devam edecek***
-
Orhan Abi Korsanım,
özlemişiz.
-
Müthiş..Orhan Korsanım, Üniversitede sizin gibi hocam olsaydı Matematik yanında bir de fizik bölümü lisansı alırdım..
-
Gelelim halatın kopma yükü ile çapı arasındaki ilişkiye.
Katalogda her iki halat tipi için de çapa göre minimum kopma yükleri birbirine yakın. Değerler şöyle :
Çap(mm) Kopma Yükü(kg)
--------- ---------------
6 500
8 1000
10 1500
12 2200
14 3100
Ben kolaylık olsun diye lineer regression ile çap-kopma yükü arasındaki bağıntıyı emniyetli tarafta kalarak
Fk=250*d - 1000 şeklinde buluyorum yani bu eşitliğe göre tablo şöyle oluyor :
6 500
8 1000
10 1500
12 2000
14 2500
Şimdi bulduğumuz bu bağıntıyı daha önceki hız eşitliğinde yerine koyalım
v=(Fk/0.1Lm)½*x=[(250*d-1000)/0.1Lm]½ olur. Veya
250d-1000=v2*0.1*L*m/x2 veya d=(v2*0.1*L*m)/(250x2) + 4 elde edilir. 6<d<14 mm
***devam edecek ***
-
Devam edelim.
Halatımızın uzama boyunu kopma uzaması kadar yani polyester için 0.1L, polipropilen için 0.2L kadar kabul edersek , halatın belli bir hızı taşıyabilecek minimum çapını bulmuş oluruz yani :
polyester halat için dmin = m*v2/25L + 4 olur.
Polipropilen halat için dmin = m*v2/50L + 4 olur.
Benim teknemin deplasmanı 3500 kg yani m=3500kg, bağlama halatımın boyunu L=3 metre kabul edersek yaptığım ölçümde hız 0.35 m/s bulduğuma göre ve eğer tek bir halat ile bağlayacaksam halatımın çapı en az :
polyester için d = 3500*0.352/75 + 4 = 9.7 mm = 10 mm
polipropilen için d = 3500*0.352/150 + 4 = 6.8 mm = 7 mm
olması gerekir.
Bu bölümün özetini yapalım :
1. Özellikle teknesini riskli yerlerde bağlayanlar öncelikle kötü bir havada teknelerinde GPS ile max hız ölçümü yapsın.
2. Kopma uzaması yüksek olan bir halat seçerek özelliklerini de öğrenerek yukarıdaki hesaba göre çap seçimi yapılabilir.
Halat alırken dikkat edilmesi gereken hususlar :
1. Mandar, ıskota vs. yelken halatlarının kopma uzaması en az olan halatlardan seçilmesi, palamar, demir, çekme, koltuk halatlarının kopma uzaması en fazla olan halatlardan seçilmesi gerekir. Yarışçı değilseniz halat alırken başka bir kritere ihtiyaç yoktur.
2. Halatlar ilk kullanımda maksimum yüke maruz bırakılmamalıdır
3. Bağlama halatlarında yay, lastik parça gibi sönümleyici elemanlar kullanılması halat çapını düşürecek, halat ömrünü uzatacak hem de teknemizin koçboynuzuna az yük gelmesini sağlayacaktır.
Not : Benim verdiğim örneklerdeki halatlar BEXCO isimli markanın ISO 1141 ve ISO 1346 standardındaki 3 lü sarım halatları içindir.
***devam edecek***
-
1. Mandar, ıskota vs. yelken halatlarının kopma uzaması en az olan halatlardan seçilmesi, palamar, demir, çekme, koltuk halatlarının kopma uzaması en fazla olan halatlardan seçilmesi gerekir. Yarışçı değilseniz halat alırken başka bir kritere ihtiyaç yoktur.
Belki batan-batmayan halat seçimi de gerekebilir.
-
Pervaneye halat dolama özürlü kaptanlar için evet :)
-
Pervaneye halat dolama özürlü kaptanlar için evet :)
Yani hepimiz için?
-
Şimdi de teknenin yedeklenmesi halini inceleyelim.
Öncelikle kolay sonuca ulaşmak için suyun direncini ihmal edeceğiz. Bu kabul aynı zamanda emniyetli tarafta kalmamızı sağlayacaktır.
Çeken teknenin kütlesine M, çekilen teknenin kütlesine m, aradaki halatın boyuna da L diyeceğiz.
İlk durumda çeken teknenin v1 sabit hızıyla hareket ettiğini ve bu esnada çekilen teknenin hızının sıfır olduğunu, bir süre sonra halatın gerilmeye başladığını daha sonra çekilen teknenin hız kazanmaya başladığını ve sonuçta da her iki teknenin de aradaki halat gerili vaziyette v2 sabit hızıyla hareketlerine devam ettiklerini farzediyoruz.
İlk durum ile son durum arasında aşağıdaki eşitlikleri yazabiliriz:
Momentum korunumu Mv1=Mv2+mv2
Enerji korunumu ½kx2=½Mv12-½(M+m)v22
Birinciden v2=Mv1/(M+m) bulunur ve ikincide yerine konursa
kx2=[Mm/(M+m)]v12 bulunur.
k ve ona bağlı olarak Fk daha önceki örnekten alınıp yukarıda yerine konduğunda
polyester halat için dmin=[Mm/25L(M+m)]v12 + 4
polipropilen halat için dmin=[Mm/50L(M+m)]v12 + 4
olarak bulunur.
***devam edecek***
-
Pervaneye halat dolama özürlü kaptanlar için evet :)
Yani hepimiz için?
Ben henüz dolamadım daha :)
-
Şimdi bir örnek yapalım :
Çekilen tekne 3500 kg, çeken tekne 10000kg, halat boyu 30 metre, çeken teknenin ilk hızı 5 knot yani 2.5 m/s olsun ve halatın polyester olduğunu farzedelim. Bu durumda :
dmin=[(3500*10000)/(13500*25*30)]*2.5*2.5+4=25.6 mm
halat polipropilen olursa dmin=15 mm bulunur. Halat boyu 40 metre olursa :
polyster için dmin=20 mm
polipropilen için dmin=12 mm bulunur.
Çekme hızı 10 knot olursa yani v1=5m/s , L=30m ve halat polyester olsun
dmin=90 mm bulunur.
Görüldüğü gibi halat çapı çekme hızı ile çok ilgilidir. Acaba çeken geminin ağırlığı nasıl etki ediyor. Çeken tekne 20 ton olsun,L=30m,hız 2.5m/s, polyester halat için:
dmin= 29 mm bulunur.
Sonuç: Teknenizi çektirirken çeken teknenin hızı ve deplasmanı önem kazanmakta ama en çok da çekme hızı etkilemektedir. Görüldüğü gibi çekme işlemi için teknelerimizde bulunan halat çapları ve boyları kritik hale gelmektedir. Dikkatli olmak lazım.
-
Tekne çektirme işlemi için şöyle pratik bir bilgi vereyim:
Çeken tekne ve çekilen teknenin ton olarak deplasmanlarını çarpın ve daha sonra deplasmanların toplamına bölün çıkan sayı X olsun
40 metre halat kullanın. Çekme hızınız knot olarak V ise :
Kullanacağınız halatın çapının D= X*V2/4 + 4 mm den büyük olmasında fayda vardır.
Tabii ki halatı bağlayacağınız koçboynuzlarının halattan sağlam olduğunu kabul ediyoruz.
-
Orhan Hocam,
Demek ki bağlama halatımızın olması gereken çapı teknemizin boyuyla değil de ağırlığıyla ilintili ... (ilk scorcherımı aldığımda bağlama halatı için Şentürklere gitmiştim. Oradaki satıcı çocuk teknemin boyunu sormuştu, bende şaşırmıştım, kendi kendime demek ki tekne boyu önemliymiş demiştim...)
Benim şimdiki teknemin deplasmanı 5,7 ton (36 feet) bağlama halatlarımın kalınlığı ne olmalı?
Acaba 2-3 ton arası....
3-4 ton arası... ? çapında polyester veya polypropylene
4-5 ton arası....? çapında
5-6 ton arası... ? çapında
şeklinde minik bir çizelge yapabilir misiniz?
Ve acil durumlarda kullanmak üzere en az kaçlık halat bulundurmalıyım.
-
"Düzgün" halat alıyorsanız zaten güvenli çalışma yükü ve kopma yükü bellidir. Üzerine bağ vurulmuş halatların kopma yüklerinde %40'lara varan düşüşler olduğunu da anımsatırım!
-
bu ne derin bilgidir..gidilir karaköye 14 lük halat alınır gece rahat uyunur..
bkz.biz babamızdan böyle gördük
-
Ya karaköyde 14 lük halat kalmamışsa....
-
Ya karaköyde 14 lük halat kalmamışsa....
darbe mi oldu neden kalmasın.....perpada saray a gidilir...yoksa marintek e yoksa bauhausa oda yoksa komşu dan ambargo kalkana kadar emanet istenir...oda yoksa çapa atılır.. oda yoksa komşuya aborda olunur...oda yoksa....
rahat uyumak istemiyomusunuz.... :D
-
bu ne derin bilgidir..gidilir karaköye 14 lük halat alınır gece rahat uyunur..
bkz.biz babamızdan böyle gördük
Teknemizi hiç bir zaman tek halatla bağlamadığımız için ve çift halatla bağlandığında problem yarıya indiğinden tekne bağlamak çok önemli bir sorun olmayabilir.
14 lük halat bağlama için problemi çözse de tekne çekmek için problemi çözmez. Ben teknemi hiç çektirmedim ama çektirenlerin hikayelerinde hep okudum ki halatlar kopuyor.
Tekne çektirme konusunda tecrübesi olanların bilgi vermesi(hangi tekne çekti hangi hızla gittiler kaçlık halat kullanıldı gibi) faydalı olacaktır.
Özellikle tekne çekmek için gerekecek halat ve cinsleri için Eyüp Korsanın istediği çizelge üstünde çalışıyorum. Bitince sizlerle paylaşacağım.
-
Offf yaa!Karaköyden almamız şart mı halatı?Bana biraz ters kalıyo da... :D
-
Her teknede en az 50 metre boyunda, gerektiğinde koltuk halatı, gerektiğinde çekme halatı ve gerekirse de MOB durumunda kurtarma halatı olarak kullanılacak, su üstünde yüzebilen bir halat bulunmalı.
Kaya firmasının halat kataloğunda bu iş için uygun olan halat 3 Kollu Polipropilen İpek halat diye geçmekte. Mukavemet değerleri benim hesaplarımdaki ile aynı olup %75 kopma yükünde uzama miktarı %27 olarak verilmekte.
Teknemizi çektireceksek çeken tekne ile mutlaka çekme hızı konusunda anlaşmalıyız. Bana göre çeken teknenin hızı 5 knot'ı geçmemeli. Ancak biliyorsunuz büyük tekneler yaklaşık 10 knot hız yapabilir. Bu hızlarda sorun çıkması çok büyük olasılık. Ben aşağıdaki hesapları bu yüzden hem 5 hem de 7 knot'a göre yapacağım.
Çekme halatı boyunu 40 metre alacağım. Bu durumda çekme halatı çapları mm cinsinden şöyle olmalı :
Çekme Hızı : 5 knot
Çeken : 5 10 15 20 ton
Çekilen
3 8 9 10 10
5 10 12 13 13
7 11 14 15 16
9 11 15 17 18
11 12 16 19 20
13 12 17 20 22
-
Çekme Hızı 7 knot
Çeken : 5 10 15 20 ton
Çekilen
3 13 14 15 16
5 15 19 21 22
7 17 23 26 28
9 19 25 30 32
11 20 28 33 36
13 20 30 36 40
Çekme Hızı 3 Knot:
Çeken : 5 10 15 20 ton
Çekilen
3 6 6 6 6
5 6 7 7 7
7 6 7 8 8
9 7 8 9 9
11 7 8 9 10
13 7 9 10 11
-
Benim şimdiki teknemin deplasmanı 5,7 ton (36 feet) bağlama halatlarımın kalınlığı ne olmalı?
Yine Kaya firma kataloğundan baağlama halatı olarak "double braid polyester" halat seçiyoruz. Uzaması %17. Bağlama boyunu 2 metre ve durduğu yerde maksimum hızı 1 knot kabul edersek. Bağlama halatının çapı 23 mm olarak bbuluruz. Ancak tekne hiç bir zaman tek halatla bağlanmadığı için en az iki halatla bağlanacağını düşünürsek 16 mm çaplı bir halat emniyetli bir şekilde uygun olacaktır. Yay veya lastik gibi esnetici kullanırsanız 9 mm halat yeterlidir.
-
Orhan Korsanım
Formüllerde hep tekne ağırlığını yük olarak kullandınız. Ancak tekne yüzmekte olup ağırlık kuvveti aşağı yönde sıfır sayılmazmı? Teknenin yanal çekme kuvveti göz önüne alınmalıdır.
1 ton 50 hp tekne ile 1 ton 250 hp teknenin çekme kuvveti farklı olmaz mı? Hesapta teknenin doğurduğu sürtünme kuvvetinin değerlendirmeye alınması gerekmez mi? Burada ozaman hem ağırlık hem boy ve hem de seklı formülde ayrı parametreler olarak yer alması gerekmez mi?
-
Hemi Korsan,
Bir tekne diğerini sabit rejimde çekerken halata binen yükü suyun sürtünme kuvveti belirler. Ama halat boşa çıktıktan sonra çekilen tekneyi sıfır hızdan yeniden çekme hızına çıkarmak için gereken kuvvet F=ma yani kütle*ivme dir. Yani 5 tonluk duran bir tekneyi sürtünmesiz bir ortamda 2 saniyede 0 knot hızdan 3 knot hıza çıkarmak için 3750 kg lık bir kuvvet gerekmektedir. Ortamda sürtünme olursa bu kuvvet daha da artar.
Çeken tekne motorla seyrettiği için arkadan gelen tekne dalga etkisiyle boşa çıktıkça çeken teknenin kütlesinin ataleti çekilen tekneye ani kuvvetler bindirecektir.
Sürtünme olsun olmasın sabit bir hızla hareket eden cismin kinetik enerjisi ½mv2 dir. Enerji denklemlerini başlangıç ve son durumlar için yazdığımızdan( yani başlangıçta da ve sonda da tekneler sabit hızda hareket ediyorlar kabulumuz var) sürtünme etkisi sisteme girmiyor. Ama başlangıç ile son durum arasındaki her hangi bir anda sürtünme sistemi etkiliyor. Bu etki bazen pozitif yönde bazen negatif yönde oluyor.
Biz en kötü koşulda halat çapı ne olmalı diye aradığımız için bulduğumuz değer sürtünme etkisini dikkate alarak bulacağımız değerden her zaman büyük olacaktır bu yüzden emniyetli tarafta kalacağız.
1ton deplasmanı 50 HP motoru olan bir teknenenin başka bir tekneyi çekerken uyguladığı kuvvet ile yine 1 ton deplasmanı olan fakat 250 hp motoru olan bir teknenin aynı tekneyi çekerken uyguladığı kuvvet(aynı hızda gitmeleri şartıyla) aynıdır. Çünkü çekme kuvvetini çeken tekne değil çekilen tekne belirler.
Şöyle anlatayım. Çok güçlü bir adam ile çok zayıf bir adam 20 kg yük kaldırdıklarında aynı kuvveti harcarlar.
-
Hemi Korsan kütle ile ağırlık kavramları birimleri nedeniyle hep karıştırılırlar.Orhan Korsan hesaplarda kütleyi kullanıyor.Sizin aşağı yönde kuvvet dediğiniz ağırlık ise yerçekiminin kütleye etkisidir.
-
Özden Korsan haklı. Kütle ve ağılık birbiri ile karışır. Hangi birim sistemini kullandığınıza göre sonuç değişir. Karşıklığı önlemek içi SI birim sistemi kullanmak gerekir ama bu sefer de teknik olmayan kişilerin Newton cinsinden kuvvetleri tahayyül etmeleri zorlaşır.
Ben hesaplarımda hep özellikle eski sistemi kullanıyorum ki okuyan arkadaşlar deplaman ile kütleyi büyüklük olarak hayal edebilsinler diye.
Birim sistemleri arasındaki fark şöyle :
1. Gravitasyonal Metrik Sistem(Benim bu forumda genellikle kullandığım sistem) :
1 kg-kütleye yer çekiminin uyguladığı kuvvete 1kg-kuvvet denir.
2. SI sistemi:
1 kg-kütleye 1 m/s2 ivme kazandırmak için gereken kuvvete 1 Newton denir.
Gravitasyonal sistemde yer çekimi ivmesi yaklaşık 10 m/s2 olduğu için sonuç olarak 1 kg-kuvvet=10 Newton olmaktadır.
-
derin konu :(
-
Orhan Hocam,
Halatlarla ilgili bu yazınızda birkaç hususu anlayamadım.
"Kaya firmasının halat kataloğunda bu iş için uygun olan halat 3 Kollu Polipropilen İpek halat diye geçmekte. Mukavemet değerleri benim hesaplarımdaki ile aynı olup %75 kopma yükünde uzama miktarı %27 olarak verilmekte. " demişsiniz...
Benim bildiğim (ref: Brian Toss The Complete Rigger's Aprrentice) en esnek halat malzemesi Naylondur (polyamid) ve yapı olarak da 3 kollu halattır. Kol sayıs arttıkça mukavemet artar, esneme azalır. Bu dokuma tekniğine girer. 3 kollu naylon halatta bile esneme, kopma gücünde maksimum ulaşılan esneme %16 civarındadır. Esneme 12-24 kollu single braid lerde %10'a, double braid (çift örgülerde) %5-6 lara düşer...
İpek halat diye halk içinde bilinen tabir, bir yanlış algılamadır... İpek halat sanayinde kullanılan bir ürün değildir. Örgü tekniği olarak lifler 3'e ayrılır. Buna göre split film (eski usul müzik kasedi şeritleri şeklinde olanlar ya da pastane paket ipleri gibi), monofilament olanlar (yani balık oltası misinası gibi) ya da multifilament denilen yani saç kılı kadar ince liflerden oluşan 3 farklı tip dokuma vardır. Ve bu tür dokumalar her tür malzeme için kullanılabilir, yani polyester de olabilir, polipropilen de...
Yüzen halat konusuna gelince, polipropilen halat sanayinde kullanılan sudan hafif tek üründür diyebiliriz. 50 metre uzun koltuk halatı olarak kullanılır. MOB manevraları için de uygundur. Ancak pervaneye takılmayla ilgili bir yarar sağlamaz. Halatın pervaneye takılmasını engelleyecek yegane unsur, suda olmamasıdır! )))
Eğer halat, -ürün bandı ne olursa olun- güvertedeyse, pervaneye dolanmaz! Suda yüzen ya da batan her türlü halat pervaneye dolanabilir.
Uzun koltuk halatlarını yüzüyor olmasını tercih etmemizin sebebi, pervaneye dolanma meselesi değildir. O kadar uzun mesafede sahile bunu çekerken, dibe batması, işlemin zorlaşmasıyla ilgilidir.
Çekme halatı olarak polipropilen genelde tercih edilen bir ürün değildir. Elde varsa kullanılabilir. Profesyoneller Dyneema veya Spectra gibi ürünler kullanıyorlar. Bunlar mukavemeti polyesterin yaklaşık 10 katı, polipropilenin 15 katı olan ürünler. Çok dayanıklı ve en önemlisi çok az esnek ürünler. Esnemeyi başka usullerle sağlıyor, halatlarını maksimum düzeyde dayanıklı tutuyorlar.
Çekme esnansında halatın kopmasını sizin de belirttiğiniz gibi dalga-yalpa ve deniz durumu belirliyor. Halatlar -kaç tonluk tekne çekilirse çekilsin- aynı sizin de belirttiğiniz gibi ani yüklenmelerde kopuyor. Bir de özellikke karaya oturmuş teknelerde, ani gaz vermelerde. Bunun için tecrübeli denizciler, halatın boşunu tamamen aldıktan sonra yavaş yavaş gazı açarlar. Gerileyip yüklenmelerde halat ne kadar mukavim olursa olsun kopacağı aşikardır.
-
teknenizin koç boynuzuna en az iki tur volta edilebilecek tür ve nitelikte tercihen, yüzer olması.... İmalat ve üretim aşamasında Koç boynuzlarının çekeceği yük zaten hesaplanmakta , bu yüzden koç boynuzlarına güvenin.:)
-
MErem Korsan,
Haklısın ipek halat bilimsel bir tanım değil. Halatlar ya polyamid, ya polipropilen ya da polyeester esaslı oluyor. Ben yazımda "katalogdaki piyasa tabirini" kullandım. Esas adı "3-strand polypropylen twisted (multiflament H.T.)".
Kataloga göre 10 mm lik polypropilen halatın mukavemeti 1530 kg iken yine 10 mm Dyneema halatın 4850 kg. Yani mukavemetlerde 3 misli fark var.
Dyneema halat kullanıp gereken halat çapını küçültmek mümkün ama ben tavsiye etmem çünkü Dyneema halatın uzama miktarı katalogda %2 verilmiş. Eğer teknenin koçboynuzuna çok güveniyorsanız Dyneema kullanmak olabilir. Ancak unutmayalım ki bu durumda tüm yükü teknenin koçboynuzunun olduğu bölgedeki fiber absorbe edecektir. Halatın mukavemetini yüksek tutup esnemeyi başka yollarla sağlamak en iyi çözüm ancak bu amaçla esneticileri teknede sürekli taşımak gerekir.
Örgü tekniğini çok bilmiyorum ama "braid" ile "strand" farklı . 3- Kollu dediğim zaman 3-strand kastediyorum. Verdiğim uzama değerleri katologdan alınma. Ne derece doğrudur bilemiyorum.
Ben teknemi çektirecek olsam ve teknede de yalnızsam dümeni bağlayıp çeken tekmeye geçmeyi tercih ederim. Öylesi daha emniyetli olur diye düşünüyorum(acaba?). En azından kaptana müdahale ederim. :)
"Gerileyip yüklenmelerde ne yapılırsa halat kopmaz?" sorusu çıkış noktamız olduğu için "her halükarda halat kopar" tezinize katılmıyorum. Çeken tekne hızını ve tekne deplasmanlarını benim söylediğim şekilde dikkate alırsanız kopmaz.
-
Kaan Korsan,
Şahsi fikrim tekne yedeklemesi sırasında sadece koç boynuzlarına güvenmemek lazımdır...
Hele de yedeklemelerin önemli bir kısmının zaten teknenin normal seyrini dahi etkileyebilecek kadar sert ve ağır deniz koşullarında olduğunu düşünürsek.
Bu gibi bir işlemde, arkaya genova vinçlerine kadar uzatılan yedekleme halatının, sağlı sollu desteklenmesi ve sürtünmelere karşı badarna edilerek güçlendirilmesi gerekir. Bazıları direkten alıyor, eğer güverteyi geçip, tekne omurgasına kadar uzanan direk yapısı yoksa, bu da dalgalı denizde bence sakıncalı bişey. Yedekleme halatı kesinlikle direğe bağlanmamalıdır.
Yukarda da anlatmaya çalıştığım gibi, yüzer olarak kullanılabilecek halat polipropilen olup, polyester ve naylona kıyasla %30-40 civarında daha az mukavimdir. Yedekleme halatı olarak halatın yüzmesinden ziyade, mukavim olması istendiği için, polipropilen yedekleme halatı olarak pek tercih edilmez.
Koç boynuzlarıyla ilgili bir diğer husus da, genelde kırılmaların metalden değil zemine olan saplamalarından olacağını akılda tutmak gerekir. Bunun da en önemli sebebi, koç boynuzunun zeminle olan dik açısına paralel çekim yönünden kaynaklanması ve halatı su yüzeyine veya daha doğru bir ifade ile güverteye paralel çekliyor olmasını sağlamak gerekir. Bu düzleme tam 90 derecede yapılan bir çekimde, tüm yük direkt saplamalara biner ve koç boynuzunun yerinden çıkmasına sebep olur.
Orhan Hocam,
Ben dyneema kullanıyorum demedim. Profesyonellerin tercih ettikleri dedim. Esnemeyi de, halat ile değil başka türlü çözüyorlar dedim. Ben olsam, o kadar pahalı bir ürünü sırf tekneyi yedeklemek için almam zaten ayrı...
Bu arada sanıyorum baktığınız katalogda, %100 dyneema ya bakmıyorsunuz, double braided olanlarda, dışı yıpranmasın diye dışı farklı (genelde polyester) içi dyneema dan üretiliyor. Misal yapı olarak çok daha az mukavim olan 12 kollu örgü dyneemanın bendeki kopma noktası 8500 civarında...
Double braid ile kast edilen, ,içi örgü dışı da ayrıca örgü kılıf şeklinde olan ve iç yapının üstüne geçen tipte üretilmiş halatlar. Siz doğru söylüyorsunuz, strand dedikleri bizim 3 kollu halatlar, bükümlü olarak da biliniyor.
Diğer hususta, ben olsam, şartlar ne olursa olsun kendi teknemi bırakıp diğer tekneye geçmezdim!!!
Birincisi kendi teknenizi siz en iyi tanırsınız, çekim esnasında dümenle çeken tekneye yardımcı olmanız gerekebilir. Halat koparsa bunu tekrar almak hatta defalarca yenilemek gerekebilir, diğer tekneye geçerseniz zaten işinin başında duran bir kaptana, kendi teknesinde ne kadar "yol gösterilebileceği", yaşadığım tecrübelerden gidiyorum pek bir tartışmalı!!
Siz siz olun, hele de böyle tekne yedeklemesi gibi alengirli bir durum varsa, teknenizi bırakıp başka bir tekneye falan geçmeyin derim ben...
selametle...
-
Diğer hususta, ben olsam, şartlar ne olursa olsun kendi teknemi bırakıp diğer tekneye geçmezdim!!!
Birincisi kendi teknenizi siz en iyi tanırsınız, çekim esnasında dümenle çeken tekneye yardımcı olmanız gerekebilir. Halat koparsa bunu tekrar almak hatta defalarca yenilemek gerekebilir, diğer tekneye geçerseniz zaten işinin başında duran bir kaptana, kendi teknesinde ne kadar "yol gösterilebileceği", yaşadığım tecrübelerden gidiyorum pek bir tartışmalı!!
Siz siz olun, hele de böyle tekne yedeklemesi gibi alengirli bir durum varsa, teknenizi bırakıp başka bir tekneye falan geçmeyin derim ben...
Sizin tecrübelerinize güveniyorum. Ben de "acaba" demiştim zaten. İnşallah böyle bir durumla karşılaşmam ama karşılaşırsam Kendi teknemde kalacağım. :)
Siz Dyneema kullanıyorsunuz demek istemedim. Kullandığım kelimeleri size yönelikmiş gibi algılamışsınız ama ben genele yönelik olarak kullanmıştım.
Doğrudur baktığım halatın Çekirdeği %100 Dyneema dışı polyster. Bu firmanın bendeki katologa göre en yüksek dayanımlı halatı bu. Sizin baktığınız başka bir firma ürünü olmalı.
-
derin konu...
konu tekne bağlamak, ancak yedeklemeye kadar gitmiş...bundan sonrada nereye gideceği belli değil..:)
biraz daha izleyelim bari....
-
(http://i563.photobucket.com/albums/ss77/ahmetsemiz/IMG_0114.jpg)(http://)
Baskı balatasının ömrü bitince Knidos açıklarında hemen hemen sıfır havada kalmsıştık ,sağolsun mersinli bir balıkçı bizi Bodrum akadar çekmişti.
En kalın halatımızı araya araba lastiği koyarak bağlamıştık,hava çok durgu olduğu için sorunsuz bir seyahat olmuştu
-
Ahmet korsan hız önemli. Hangi hızla çekmişti tekne hatırlıyor musunuz?
-
Hatırladığım kadarı ile 5-6 mil arası Knıdos bodrum yaklaşık 18 mil 3 saatte filan çekmişti diye hatırlıyorum
yaklaşık 3 4 sene oldu :(
-
Resimde sanki lastik halata bağlı değil de halat üstünde boşta duruyormuş gibi görünüyor?
-
önce ağır zincir aradık halatın üstüne koyalım diye ,bulamıynca bu lastiği bir kenarından dolayıp halata bağladık ,sonra ben balıkçı teknesine geçtim ,halat koparsa bizi bırakıp gitmesin diye,
-
Sizin teknenin deplasmanı nedir? Kaçlık halat resimde görünen?
-
Hatırladığım kadarı ile halat 22 lik olacak (bujlduğumuz en kalın halat oydu)
tekne 15 ton iye hatırlıyorum
-
Şansınız varmış ki dalga yokmuş. Yoksa kritik durumdaymış yani tam sınırda :)
Ben olsam her iki tekneden gelen halatları lastiğin iki tarafına bağlayıp bir çeşit suspansiyon yapardım.
-
Eğer öyle yaparsanız düğümden kesin kopardı.
En verimli düğüm bile kopma direncini %30 azaltır denmemişmiydi forumda?
Şansınız varmış ki dalga yokmuş. Yoksa kritik durumdaymış yani tam sınırda :)
Ben olsam her iki tekneden gelen halatları lastiğin iki tarafına bağlayıp bir çeşit suspansiyon yapardım.
-
Nasıl düğümlediğine bağlı. Lastiğin esnemesi mi mukavemetin azalması mı? Tercih hesaba bağlı :) Bu konuyu kapadık artık :)
En iyisi halatın bir ucunu tekneye bağlayıp diğer ucunu lastiğin içinden birçok defa geçirip dolayarak sarmak ve böylece bir halat esnetici yapıp diğer ucunu çeken tekneye bağlamak.
-
çokca deneme yaptık ,eldeki olanaklarla ama vakit geçtikçe bizi çekecek tekne sabırsızlanmaya başlamılştı haklı olarak.adanadan yola çıkmışlar Kuşadasına gidiyorlardı.
sağolsunlar bodrumda borcum ne die sordum;Bugün sana yarın bana olur bunun için para istenir mi demişti,bir kaç günlük rakı stoklarını zorla tazelemiştim. !*.
-
Bu ayın Motorboat dergisinde tekne yedeklemek ile ilgili bir makale var. Bir çok şey anlatmışlar ama ne çekme hızından ne de ağırlıktan bahis var. Biz 14 lük halat kullanıyoruz deyip yeterli bilgi vermemişler. Bir dergi için yetersiz buldum.
-
Ağır hava şartlarında tekne yedeklemek zorunda kalırsak çekilen teknenin
ağır hava şartlarından az etkilenmesi için denizin kırılan dalgalarını düzeltmenin bir yolu da .
Çeken teknenin her iki bordodan da eşit aralıklarla iki yada dörter adet bez torba
içinde yağlı üstübü yada eski bezleri bitkisel yağlara bulayarak (eskiden iç yağ kullanılırdı)
su kesiminde sürüklersek çekilen teknenin ağır denizleri yenmesine yardımcı olur...
Hiç kimseye nasip olmaması dileği ile ...
Kalın Selametle...
-
Çeki halatı oldukça uzun tutulmalı ve orta yerine yedek demirler bağlanarak ani darbelerin sönümlenmesi sağlanır
hız en azda tutulursa yedek çekmek pek sorun olmaz.
-
Ağır hava şartlarında tekne yedeklemek zorunda kalırsak çekilen teknenin
ağır hava şartlarından az etkilenmesi için denizin kırılan dalgalarını düzeltmenin bir yolu da .
Çeken teknenin her iki bordodan da eşit aralıklarla iki yada dörter adet bez torba
içinde yağlı üstübü yada eski bezleri bitkisel yağlara bulayarak (eskiden iç yağ kullanılırdı)
su kesiminde sürüklersek çekilen teknenin ağır denizleri yenmesine yardımcı olur...
Hiç kimseye nasip olmaması dileği ile ...
Kalın Selametle...
Naaptın Mümtaz korsanım denizin canına okudun,:)
-
Ağır hava şartlarında tekne yedeklemek zorunda kalırsak çekilen teknenin
ağır hava şartlarından az etkilenmesi için denizin kırılan dalgalarını düzeltmenin bir yolu da .
Çeken teknenin her iki bordodan da eşit aralıklarla iki yada dörter adet bez torba
içinde yağlı üstübü yada eski bezleri bitkisel yağlara bulayarak (eskiden iç yağ kullanılırdı)
su kesiminde sürüklersek çekilen teknenin ağır denizleri yenmesine yardımcı olur...
Hiç kimseye nasip olmaması dileği ile ...
Kalın Selametle...
Naaptın Mümtaz korsanım denizin canına okudun,:)
Neden Ahmet Korsanım Bitkisel yağların ne zararı var ki seyir süresince toplam 1/2 litre bile deniz suyuna karışması imkansız birde yapmış olduğu görev var hayattan önemli mi? sanayi artıklarını ve sintine atıklarının yüz yıllarca kalacağını düşünürsek bitkisel yağların çözülülürlüğü çok daha önce ... yıllarca yedek çeken romorkörler iki yanlarından iç yağlı keçe dolu torbalar çekti ...
İki zamanlı motorlara izin veren zihniyet hala yasaklama yoluna gidemediği sürece bitkisel yağın doğayı kirlettiğini sanmıyorum...
-
Ağır denizlerde bu tür yöntemleri anlatan bazı yazılar okudum. Bir havluyu veya çarşafı mazota bulayıp, ortasından bağlayıp, küpeşteden denize sallandırmak ve oluşan adacık içinde faça yelken yapıp fırtınayı atlatmak gibi yöntemler uygulayanlar var. Sanırım suyun yüzey gerilimini değiştirip, su moleküllerinin tutunmasını bozarak dalga oluşumunu azaltmak gibi bir fiziksel olgu iş görüyor. Orhan Barut Korsan belki el atar bu konuya, bir şeyler anlatır da aydınlanırız.
-
Korhan Sökmen korsanım denemiş
http://www.catamaranvega.com/yelkenci/docs/dnzdemir.html (http://www.catamaranvega.com/yelkenci/docs/dnzdemir.html)
Yıllar önce bir yabancı yelken dergisinde okuyup da pek inanmadığım birşey geldi aklıma. Yazar benzer bir durumda bir çaputu motor yağına daldırıp rüzgar üzerinden suya sarkıtmayı, bu şekilde sıvı yüzey gerilimi değiştirilerek, çırpıntının büyük ölçüde azaltılabileceğini yazıyordu. Şimdi denemezsem bir daha fırsat bulamıyacağımı, hep kafamda soru olarak kalacağının farkındaydım. Merakım bitkinliğimin önüne geçti. Yüz havlumu motoryağına daldırıp bir elincesiyle bodoslamadan denize sarkıttım. Kısa zamanda yağ teknenin çevresinde geniş bir alana yayıldı. Çırpıntı hissedilir derecede azaldı. Tekne çevresindeki dalgalar kırılmaktan vazgeçti. Geniş bir alanda spreylenme tümüyle ortadan kalktı. Tekne rodeo çılgınlıklarına son verdi. Kamaraya girip, beşik gibi sallanan teknemde deliksiz bir uyku çektim. Saatler sonra uyandığımda gün ağarmış, fırtınadan eser kalmamıştı. Muhtemelen tekne, deniz demirimi attığım yerden farklı bir yerde de değildi.
-
Ağır hava şartlarında tekne yedeklemek zorunda kalırsak çekilen teknenin
ağır hava şartlarından az etkilenmesi için denizin kırılan dalgalarını düzeltmenin bir yolu da .
Çeken teknenin her iki bordodan da eşit aralıklarla iki yada dörter adet bez torba
içinde yağlı üstübü yada eski bezleri bitkisel yağlara bulayarak (eskiden iç yağ kullanılırdı)
su kesiminde sürüklersek çekilen teknenin ağır denizleri yenmesine yardımcı olur...
Hiç kimseye nasip olmaması dileği ile ...
Kalın Selametle...
Naaptın Mümtaz korsanım denizin canına okudun,:)
Neden Ahmet Korsanım Bitkisel yağların ne zararı var ki seyir süresince toplam 1/2 litre bile deniz suyuna karışması imkansız birde yapmış olduğu görev var hayattan önemli mi? sanayi artıklarını ve sintine atıklarının yüz yıllarca kalacağını düşünürsek bitkisel yağların çözülülürlüğü çok daha önce ... yıllarca yedek çeken romorkörler iki yanlarından iç yağlı keçe dolu torbalar çekti ...
İki zamanlı motorlara izin veren zihniyet hala yasaklama yoluna gidemediği sürece bitkisel yağın doğayı kirlettiğini sanmıyorum...
Mümtaz korsanım
yukarıda yazıldığı gibi ,denizcilere yağ lazım olunca hemen akıllarına motor yağı veya mazot geliyor,aşagıya da anlı şanlı çevre bakanlığının atık yağlarla ilgili yönetmenliğin başlangıcını koydum,
Daha da güzeli,geçenlerde işletmemi ziyarete :)))) gelen değerli çevre elemanları ,işletmede yemek yapıp yapmadığımı sordular ,allahtan yapmıyordum yoksa bir de yemek te kullandığım atık yağların bertarafına ait evrak isteyeceklermiş (10 kişi çalışan bir işletmem var ,ne yağ çıkar zaten),sözün kısası devlet bu kadar çevreci iken sakın denize yağ damlatma yoksam mazzallah mavi karttan sonra bir de yeşil kart çıkartıp ayrı yemeklik atık yağ tankı istemeye kalkarlar ,bana göre öyle sert havalarda dalgayı yandan alıp alabora almak daha iyi çözüm ;D
BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ
Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği
Çevre ve Orman Bakanlığından
Resmi Gazete Tarihi: 19/04/2005
Resmi Gazete Sayısı: 25791
BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel İlkeler
Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı, bitkisel atık yağların üretiminden bertarafına kadar, çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesinin önlenmesini, bu atık yağların yönetiminde gerekli teknik ve idari standartların oluşturulmasını, geçici depolama, geri kazanım ve bertaraf tesislerinin çevreyle uyumlu yönetimi için buna yönelik prensip, politika ve programların belirlenmesi amacıyla hukuki ve teknik esasların düzenlenmesini sağlamaktır.
Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik; bitkisel atık yağların geçici depolanması, toplanması, taşınması, geri kazanılması, bertarafı, ticareti, ithalat ve ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki ve cezai sorumlulukları düzenler.
-
Bitkisel yağ canlılar için gıdadır.Akvaryuma dökersen suyun hava ile temasını keser balıklar oksijensizlikten ölürler.
Deniz suyunun hava ile temasını kesmek için gereken yağ mikterını düşünemiyorum......
Dava atık bitkisel yağların biyodizel üretimine yöneltilmesi olabilir mi......
atık bitkisel yağ+metanol veya etanol = biyodizel
Bizde metanol yan ürün olarak epeycede vardır.....
Çevre diye,diye ne tezgahlar dönüyor..... x():
Komlocukorsan &+^^
-
Sanırım suyun yüzey gerilimini değiştirip, su moleküllerinin tutunmasını bozarak dalga oluşumunu azaltmak gibi bir fiziksel olgu iş görüyor. Orhan Barut Korsan belki el atar bu konuya, bir şeyler anlatır da aydınlanırız.
Cevabı vermişsin zaten ama ters olmuş. Yüzey gerilimini arttırarak dalganın kırılmasını önler. Bu durumda denizdeki küçük çalkantılar(hepsi birer dalga kırılımasıdır) kaybolur ve deniz yüzeyi daha düzgün hale gelir.
-
Tekne çekilirken halat kalınlığı ve tekne hızı çok önemlidir. Anacak halatın çok kalın ve koç boynuzlarının hangi hızda çekilirse çekilsin kopmayacak kadar güçlü olması yeterli olmayacaktır. Çekme hızının çeken tekne çok hızlı bir tekne olsa bile çekilen teknenin gövde hızını aşmayacak şekilde düşük tutulması gerekecektir.
-
8.500 KG olan teknemin koltuk halatlarınıı 14lük olarak değiştiriyorum.
-
Anabella 4500kg; en az 16mm koltuk/tonoz halatı kullanıyorum...
-
Bunlar benim pontona bağlı sabit koltuklarım. Seyyar koltuklar 20mm.
-
Eskilerde anlatılan bir fıkradır.
Öğretmen derste sinus, cosinus konusunu işlemektedir. Konuyu anlatırken tahtaya da hesaplamaları yazmakta, sınıf, harıl harıl ve acele acele not almaktadır. Öğretmen tahtaya SIN, COS, SIN COS ve bir sürü rakam yazmıştır. Çeşitli işlemler yapmıştır. Konunun sonuna geldiğinde sözü bitirir ve sınıfa döner.
-"Anladınız mı?" der. Tabii derin bir sessizlik. Kimseden çıt çıkmamaktadır. Öğretmen sınıfa bakar. Cam kenarında pencereden dışarıya bakan bir öğrenciyi gözüne kestirir eliyle o öğrenciyi işaret eder ve sorar "Sen anladın mı?"
Öğrenci şöyle bir davranır. Tahtaya bakar, bir iki saniye sessizlikten sonra "Hocam bu SIN SIN COS COS"lar hariç konuyu anladım" der.
Öğretmen derin bir nefes alır. Tebeşiri tahtaya bırakır. Masaya koyduğu defter-kitaplarını alır ve sınıftan hızla çıkar gider.
Ben de kendi hesabıma bu öğrenci kadar anladım.
Şimdi anlamadığım yere geleyim. Kullandığımız halatların ömrünü nasıl hesaplayacağız? Ya da kaç yıl kullanıp değiştireceğiz.
Orhan Barut Kaptan ve emeği geçen korsanlara çok çok teşekkürler...
-
Tekne baglanmaz.. seyir yapilir..
-
Recep Korsan'ın sorusuna cevaben
3 kollu bükümlü halatlarda, kolun 1 tanesi koptuğunda değiştirilir ya da kesilir kolbastı dikişi ile tekrar uç uca eklenir
Çift örgü halatlar ise kılıf tamamen (çepeçevre) yırtılana kadar mukavemeti tama yakın muhafaza ederler. Sadece kılıf sıyrılır iç yapı kaldığında halat değiştirilir.
Bağlama halatlarının kalibresini hesaplamada genelde tonaj değil ama pratik olması bakımından tekne boyu kullanılır.
Standart koşullarda bağlama halatı olarak tekne boyu (metre cinsinden) oranında kalınlık (cm cinsinden) tercih edilir.
Daha zor şartlar söz konusu ise bir kalın boy tercih edilebilir.
Demir halatı olarak da tekne boyunun bir boy kalın halatı kullanılması uygun olur.
-
Mehmet Erem'in yazısından benim anladığım 10 m bi tekneniz varsa 10 mm halat kullanın, anlıyorum, yanlış anlıyorsam lütfen düzeltin. Benim pratikte bildiğim de yelkenli teknede iskota halatı kalınlığı kadar koltuk halatı kullanmak gerektiğidir.
Her koşulda bir boy büyük halat kullanılabilir ama teknedeki bağlama noktaları da yük açısından buna göre tasarlanmıştır. Çok kalın halat kullanırsanız halat kopmaz ama büyük olasılıkla, bağlı olduğu baba kopar veya tekne o bölgeden kırılır.
-
Aynen öyle Ahmet Korsan,
Bu tabi çok kabaca bir yaklaşım.
Lloyd'un ticari uygulamalar için verdiği standart normlarda hem boy hem de tonajı dahil eden bir formülü var ancak bizimkiler gibi hobi amaçlı yelkenlilerde bağlama halatları için basit bir formül pek rastlamadım
İskota halatı derken, ana yelken iskotası mı kast ediliyor?
Malum cenova iskotası vinç üzerinde kullanılacağı için gerektiğinden daha kalın tercih edilir
-
Ana yelken iskotası daha doğru bir seçim olur. Genova iskotaları her zaman olmasa da daha kalın seçilebiliyor veya yarışçılar hafif havada uçsun diye çok ince kullanabiiyorlar.
-
Recep Korsan'ın sorusuna cevaben
3 kollu bükümlü halatlarda, kolun 1 tanesi koptuğunda değiştirilir ya da kesilir kolbastı dikişi ile tekrar uç uca eklenir
Çift örgü halatlar ise kılıf tamamen (çepeçevre) yırtılana kadar mukavemeti tama yakın muhafaza ederler. Sadece kılıf sıyrılır iç yapı kaldığında halat değiştirilir.
Bağlama halatlarının kalibresini hesaplamada genelde tonaj değil ama pratik olması bakımından tekne boyu kullanılır.
Standart koşullarda bağlama halatı olarak tekne boyu (metre cinsinden) oranında kalınlık (cm cinsinden) tercih edilir.
Mehmet Erem'in yazısından benim anladığım 10 m bi tekneniz varsa 10 mm halat kullanın, anlıyorum, yanlış anlıyorsam lütfen düzeltin.
Bu pratik yaklaşımda hangisini kabul edeceğiz 10cm mi? 10mm mi?
-
mm olmalı.
Bağlama halatlaı için asgari ölçünün 8 mm olması gerekir, daha incesi ele gelmez.
-
Tabiyatiyla mm olacak. Metrik ölçü birimini kast etmiştim. Yanlış anlaşılma için özür dilerim
-
Sağlam olsun, garanti olsun diyerek gereğinden kalın halat almamak lazım zira koç boynuzuna volta etmek güçleşebilir. Yani halat alırken koç boynuzu ölçüsünü de göz önünde bulundurmak lazım.
Benim kayıkta baş-kıç, iskele-sancak birer koç boynuzu var. İkişer olmasını çok isterdim.
-
Çok teşekkür ederim.
Sağolun.. Merem Kaptan'ın cm-mm karıştırmasının yazım hatası olduğu anlaşılıyordu. Yine de düzeltilmesi iyidir.
Açıklayıcı oldu.
Koçboynuzu ölçüsünü kesinlikle gözetmek lazım. Kayık geleceği zaman bir büyüğümle gitmiştim. Halat, radansa vd almaya. Ölçüleri o söylemişti. Benim küçük kayığa göre değil, kendisinin kayığına göre demeyeyim de 10 metre civarı tekneye göre halat kalınlığı seçmiş olduğunu daha sonra fark etmiştim.
İyi yanı şu oldu. Asla halat kopar kaygısı taşımıyorum. Tabii koltuk halatı, kıç çipası gibi malzemeyi sonradan kendim alınca satıcılar kayık boyunu sorup verdiler. Koçboynuzu ile daha uyumlu oldu.
Teşekkürler, saygılar...
-
Selamlar,
Bu konuda başıma gelen bir olayı paylaşmak istiyorum. Teknem Alaçatı marina da bağlı, forumdan aynı başlık altında konuları okurken teknem 14m olmasına rağmen 12 lik kıç halatı kullanıyordum. Forumdaki paylaşımlardan en az 14 yada 16 mm lik kıç halatı kullanmam gerektiğini anladım ve değiştirmek için uygun zamanımı kollarken, yaklaşık iki hafta önce marina da tekne içinde iken, bir gürültü ile irkildim. Palamarsız çıkan yaklaşık 16 metr eahşap bir tekneki min 18 ton civarıdır, bordosundan tonoz halatımın üzerine çıkmıştı. Hemen palamar botları yetişti fakat, benim tonoz halatım boşta olmasına rağmen çekince gelmiyordu yani kopmamıştı ama boştu. Sancağım da bağlı olan tekne ile aramda mesafe olmasına rağmen birbirimize yapışmıştık. Konuyu anlamaya çalışırken arkaya baktığımda iskele kıç halatımın koptuğunun farkına vardım. Sonra düşündüm lendi kendime şayet halatlarım daha kuvvetli olsa idi, halat kopmaz, belki polyesteri belki de koç boynuzlarını kırabilirdi.
-
Demir halatlariında iskota halatı kullanımı çok fazla.. Oysa demir ve tonozlama halatlarında 3 kollu halatları tonaja göre uygun (tekne boyu)seçilirse teknenin rüzgarda ki halata vuruşları sırasinda gereken esnemeyi yapacağından çıpaya yada tonoza gelen yük de azalacaktır ... iskota halatı kullanılacak olunursa, bu tür dışı örgülü halatlar esneme paylarının azlığından dolayı çıpayı yada tonozu taratabilecektir.
Halat satıcılarının bir çoğu daha sağlam diye demir halatı istendiğinde iskota hayatlarını hiç sormadan kesip veriyorlar ve. Bu yanlışdan dolayı birçok tekne sahibi bu tür halatların daha doğru olduğunu sanıyor.
-
Mümtaz korsan iskota halatı derken kalınlık kastediliyor sanirim, halatın yapısı değil. Yoksa esnemedi açısından 3 kollu halatların daha avantajlı oldugu şüphe götürmez
-
Kesinlikle üç veya dört kollu esnek (naylon esaslı) bağlanma/tonoz halatları kullanılmalı.
Yük bindiğinde esnemesi gerekli...
Tonozda esneme sağlamanın diğer yolları da, tonozdan şamandıraya çıkan zincirde bırakılacak birkaç metrelik kaloma ve tonoza bağlanan halatın en az tekne boyunun yarısı kadar uzunlukta olması.
Bu önlemler koç boynuzuna binecek yükleri de dengeleyecektir.
-
Iskelede veya marinada kullandığım 3 kollu kıç koltuk halatlarımı çok ses yapıyorlar diye dışı örgü olanlarla değiştirdim. 80 metrelik uzun halatım ise 3 kollu batmaz. Bilmem doģru mu yapıyorum.
-
Demir Korsan,
"Dışı örgü olan" tarifini pek anlayamadım. Ancak araya kauçuk amortisör koyarak halatların esnemesini arttırabilir ve ses sorununu da çözebilirsiniz.
Kıç koltuk halatlarının yüzer olmasının bir diğer avantajı da, teknede tek başına iseniz veya acil bir durumda çözülüp ayrılmanız gerektiğinde halatları, toplamak için zaman kaybetmeden ve pervaneye takılma riski olmadan bir müddet peşinizden sürükleyebilme imkanı olması.
Bence 80m'lik halatınız çok doğru...
Sevgiler...
-
Ali korsan,
Evet, dışı örgü biraz elişi tarifi gibi olmuş :) Resimdeki gibi
(https://s15.postimg.org/3wu9tr9mf/04042313_neo_standard_batan_o_rgu_lu.jpg) (http://postimg.cc//image/3wu9tr9mf/)
Bildik markanın batmaz olanı.
Saygılar
-
Evet sayın MehmetErem
Aynen dediğiniz gibi demir ve tonozlamada esnemesi bakımın 3 kollu halat en doğru seçimdir...
Yazınızı geç gördüm o nedenle cevabım geç oldu😯