Gezgin Korsan
Makine Dairesi => Teknik Bilgi ve Fikir Alışverişi => Konuyu başlatan: Recep Ertürk - Ekim 11, 2018, 22:40:26
-
Denizi ve denizciliği öğrenmek için GeKo forumunun adeta ihtisas kitaplığı olduğun defalarca dile getirdim. Konunun çeşitli kereler ele alındığını, her birisinin yarım kaldığını, konuya ilginin dağıldığını başka yönlere gittiğini gördüm.
Hatta bir konu aynen şöyle bitiyor: "Bu konuda forumda sorular oluşmaya başladı gene ,anladığım kadarı ile sahil elektriğinden oluşacak galvanik korozyonu önleyici tedbirler konuşulmuş , bir karara varılmış ancak teknenin kendinden kaynaklı korozyon kısmına gelince yarım kalmış. Konu çok uzamış tartışmalarla hem.
Bende okuyor okuyor tam konsantre iken bir tartışmayla konu ve kafam dağılıyor tam anlayamıyorum."
https://www.gezginkorsan.org/forum/index.php?topic=14760.msg342874#msg342874
Kafası dağılıp anlamakta zorlanan sadece Öcal Turan değil. Mehmet Çömlekçi de sorularla bitirmiş yazısını..
https://www.gezginkorsan.org/forum/index.php?topic=14760.msg342874#msg342874
Sanırım bu tartışmaya kızıp, protest mizah yapılan başlıklar da açılmış..
https://www.gezginkorsan.org/forum/index.php?topic=14824.msg224266#msg224266
Ayrıca başka birçok konu içinde de galvanik korozyondan bahsedilmiş. Ama konuyu anlamaya elverir bilgiye ulaşıldığını söylemek de güç.. İddia düzeyinde kalması konuyu ne şekilde anlamamız gerektiği konusunda güçlük oluşturuyor.
O nedenle bazı temel ve basit sorularla ve temel bilgilerle ilerlersek daha iyi anlaşılacağı-öğrenileceği ümidindeyim.
1- Kıyı elektriğine bağlıysanız, izolasyon trafonuz yoksa galvanik korozyona uğrayan motor ve parçaları, pervane ve diğer metal aksamın tahrip olma seyri nedir? Misal pervane ya da motor, tekne 6 ay veya 1 yıl kara elektriğine bağlı kalsa kullanılamaz hale mi gelir?
2- Tutyalar bu süreci (yine izolasyon trafosu yok) ne kadar yavaşlatır? Tümüyle (herhalde) ortadan kaldırmıyordur. Doğru bilgi mi?
3- Galvanik korozyona bağlı olarak sorunlar, arızalar ne şekilde çıkmaya başlarlar? Misal motorun güçten düşmesi,parça kırması, pervane kanatlarının eğrilmesi, vanaların mantarlaşıp kullanılamaz hale gelmesi vs vs vs?
4- Teknenin içindeki tüm tuzlu suya değen metalleri bakır tel ile tutya takılı olan salmaya bağladığınızda galvanik korozyon tümüyle önlenmiş olur mu?
5- Salmada, şaftta, pervanede, dümen palası milindeki tutyalar, teknedeki suya değen metaller bakır telle birbirine bağlı iken de gerekli midir? Yoksa büyükçe ve salmadaki iki taraflı iri tutya yeterli midir?
6- Kara elektriğine bağlı değilken veya bağlıyken galvanik korozyonun zarar verme düzeyi nasıldır?
7- Tekne içinde metalleri (vanalar, şaft, pervane vd )birbirine bağlayan korozyon önleyici bakır tel kabolar, söz gelişi vanaların plastik vana ile değiştirilmesi durumunda uçları boşta kalırsa bir sorun yaratır mı? Dibinden kesmek gerekir mi bunları?
8- İzolasyon trafosunu tam nereye koymak gerekir? Redresör ile akü arasına? 220 volt girişi ile redresör arasına?
Kurcaladıkça cevapları bulur muyum bilmiyorum ama sorularım artacak sanki..
İlgi gösterip bilgilerini paylaşacak GeKo'lara şimdiden çok teşekkürler..
-
Siz kitabı okumuşsunuz zaten, bu konuda uzun cevaplar verilir, bende yazacağım
Selamlar,
-
Sonuçta sizin önlemleriniz yetmeyebilir!
-
Galvanik korozyon değişik potansiyeli olan iki metalin tuzlu suya daldırılması ve ikisinin elektriki olarak bağlanması ile oluşur. Olan şey aynen bir pilin içinde olandır. Elektrik üretilir, bu üretilen elektrik de bağlantı üzerinden kısa devre ile boşalır. bu nedenle iki ayrı metal birbirine bağlı ise daha fazla zarar görecek bir metal daha bağlanır ve pilin bu metalde erimeye yol açması sağlanır. Şiimdi de cevaplar:
1. Galvanik korozyon kıyı elektriğine bağlı olduğunuz için oluşmaz. Kıyı elektriğine bağlandığınızda topraklama kablosu iki tekne arasında elektriki bağlantıyı oluşturan kablo görevi görür ve o tekne ile sizin teknenizdeki metaller etkileşime girer. Kimin metali daha asilse diğerini yer. Su altındaki metallerinizde tutya varsa korozyon engellenir. Sorun sadece sizin iç korozyonunuzu korumak için ölçülüpo biçilmiş tutyanın ömrünün bir başka tekne daha devreye girince yetmeme olasılığıdır. Bunun için galvanik korozyonun ikinci önleme yöntemi olan bağlantı kesmeyi kullanırız. Yani bağlantı kablosunu keseriz. bunu gerçekleştiren de galvanik izolatördür. İzolasyon trafosu toprak hattı tekne toprak hattına bağlı ise işe yaramaz.
2. Tutyalar tamamen biten kadar galvanik korozyondan korurlar, yeter ki siz bitmeden yenisini takın. Tutyalar iki metal arasındaki en yakın yere takılırsa tamamen korur, uzakta takılırsa korıuma kısmi olur.
3. Metaller elektrik ile erirler. Bunun tersi nikelaj veya kromaj tankında olur. Bir tarafa nikel asarsınız diğer tarafa da diğer metali, elektrik verdiğinizde nikel erir ve gider diğer metale yapışarak kaplama oluşturur. Galvanik korozyonda da eriyen metal metali sünger görünümne sokar ve zayıflatır. Motor güçten düşmez. Eğer deniz suyu ile soğutuluyorsa ve deniz suyunun geçtiği yollarda birden fazla değişik metal varsa galvani korozyon olur, önlemek için su yollarında uygun bir yere kör tapa şeklinde dış görünüşü olan tutya bağlanır, zarar gören sadece su kanalları olacağından tutya ile korunabilirler. Su altı bağlantıları ve vanalar ABD'de bronz'dan yapılır ve deniz sutyuna dayanıklı bronz galvanik korozyondan çok az etkilenir. Avrupalılar ise pirinç kullanırlar ve pirinç bakır ile tutya karışımıdır. İçindeki tutya ile bakır arasında elektrik akımı oluşur ve tutyalar eridiği için süngerleşmiş ve zayıflamış bir bakır boru kalır. Buna bir de paslanmaz vana mote ettiğinizde pirinç ile paslanmaz arasında da galvanik korozyon başlar.
4. Su altındaki tüm metalleri birbirine bakır tel ile bağladığınızda düşünülenin aksine özellikle metaller farklı ise galvanik korozyona zemin hazırlarsınız. Galvanik korozyon için metalleri aynı suyun içinde olması ve elektriki olarak bağlı olması gerekir. Bakırla bağladığınızda ikinci koşulu da yerine getirirsiniz.
5. Kablo ile bağlı metalleri korumak için korunması gereken metallere yakın tutya bağlamalısınız, aksi halde koruma kısıtlı kalır. salmaya bağlayacağınız tutyalar uzakta olan şaft ve pervaneyi veya su giderlerini korumaz veya etkileri kısıtlıdır. Her ne kadar denzi suyu iyi bir iletkense de yine de bir direnci vardır ve birbirinden uzaklaştıkça metallerin birbirien etkisi de azalır. Çaresi korunacak metale yakın bir tutya bağlamak veya uzak olacaksa çok daha yüksek voltajlı tutya kullanmaktır bu da platin altın gibi bir metale elektrik vererek elde edilebilir, gezi teknelerinde uygulamasını görmedim.
6. Kara elektriği değil toprak hattı asıl sorundur. toprak hattı bağlı ise su altı metaslleriniz yanınızda yine elektriğe bağlı teknelerin metalleri ile aynı şekilde etkilenir.
7. Yeni uygulamada teknelerdeki su altı bağlantıları birbirine elektrik kablosu ile bağlanmıyor. Plastiğe dönerseniz bu kablolar gereksizdir, aslında metalde de faydadan çok zararı olabilir, tamamını kesip atabilirsiniz.
8. İzolasyon trafosu sizi çarpılmaya karşı korumak içindir. Yeri ise Tekne elektriğinin alındığı yerdir. Yani karaya bağladığınız elektrik kablosunun tekneye hemen girdiği yere koymak en doğrusudur. Galvanik izolatör de aynı yerde topraklama kablosuna seri olarak bağlanır. İzolasyon trafosu bir tarafı şebekeye bağlı diğer tarafı tekneye elektrik veren bağımsız iki sargıdır. Kullandığınızda toprak hattı dediğimiz elektrik arızasında fazı toprak yolu ile yine şebeke nötr hattına ulaştıran hat işe yaramaz. Kaçak olsa bile toprak hattınız, trafonun tekne tarafı ile irtibatlı olmadığından çarpılmazsınız.
-
@Recep korsanim tsk, esasinda Ahmet korsanim gibi cok bilgili insanlar var, zahmet edip bize anlatmaya ugrasiyorlar,
ama bazen onlarin bu kouda bilgisi bizim, benim anlama kapasitemi asiyor. :-[
Korozyon süresi zannedersem gelen akimin küvvetine bagli olarak degisiyor, bir resim görmüstüm motoryatin pervane ve Z sanzimanin neredeyse yarisi erimis durumda, ve söylenen suydu bu sade 3 ay icinde olustu, bilmiyorum olabilirmi? bana söylenen buydu.
@Ahmet abi tsk aciklayici yazin icin, ben bu konuda cok bilgisiz oldugumdan ne kadar basit anlatilirsa o kadar iyi anliyorum.
Birde su makelyi buldum belki birilerine anlamasi konusunda faydali olur diye koyuyorum.
http://www.teknedergisi.com/galvanik-korozyon-onleme/
Galvanik korozyon tekne sahiplerinin su altı donanımlarının belki de en büyük düşmanıdır. Bu yazımızda galvanik korozyon konusunu ve bunu önlemenin yollarını paylaşıyoruz. Deniz suyu gibi bir elektrolitte bulunan farklı metallerin aralarında iletkenlik sağlandığında bir elektrik devresi oluşur. Ortaya çıkacak galvanik korozyon metallerden hangisi daha az “asil”se onu anot (aktif elektrot) kabul eder ve yüzeyinden malzeme taşıyarak yer.
Bu doğal olay, elektrik akımını keşfeden İtalyan fizik profesörü Luigi Galvani’ye (1737-1798) atfen adlandırılmıştır. Daha da genel olarak elektroliz olarak bilinir; öyle bilinir ama bu yanlış bir adlandırmadır, çünkü elektroliz denen olay, iletken olan akışkan bir elektrolitin iyonlarına ayrılarak çözülmesi ve olayın sonucu gerilim verilmiş olan elektrotların arasında malzeme taşınmasıdır. Galvanik korozyonda metallere dışardan gerilim verilmesi söz konusu değildir. Galvanik korozyon, bir başka tür korozyon olan elektrokimyasal (elektrolitik) korozyondan (tek bir metalde ortaya çıkan korozyon) daha çabuk oluşur ve sonuçlan ciddi hatta yıkıcı olabilir.
Pervane ve gövde su ağızları gibi önemli metal bağlantıları galvanik korozyondan korumak için bu tür unsurların birleştirilip çinko gibi “asil olmayan” metalden mamul ortak bir kurban elektrotuna (kurbanlık anota) bağlanması gerekir. Ya da her birinin üzerine ayrı bir tutya konur.
Eş potansiyel bütünlük (bonding) galvanik korozyonu önlemenin geleneksel yöntemidir. Yapılacak iş, bütün büyük metal bağlantı parçalarını (landa demirleri [chainplates], motor ve salma saplamaları, direkler, metal bodoslama parçalan ve deniz suyu vanaları gibi) kaim bir bakır tel ya da şeritle birbirine ilişkilendirip, tüm sistemi bir tutyaya (çinkoya) bağlamaktır. Tüm sistem daha sonra topraklama sistemine bağlanarak deniz suyu potansiyeline de getirilebilir. Böyle yapmakla ümit edilen yalnız galvanik korozyondan değil onun yanında daha hızlı etki eden elektrolitik korozyondan da korunmaktır. Genellikle kaçak akım korozyonu olarak anılan elektrolitik korozyon, elektrolite dokunan (deniz suyuyla temas halinde olan) metallere bozuk bir elektrikli cihazın metal muhafazasından kaynaklanan kaçak akımların ulaşmasıyla beslenir. Topraklama yapıldığında kaçak akımlar en kısa yoldan toprağa (denize gider). Çinko tutyalar galvanik korozyonun önüne geçseler de tek başlarına elektrolitik korozyonu engelleyemezler. Burada halen, metaller arasındaki elektriksel olaylar hakkında açıklanamamış epeyce bilinmezin olduğunu da söyleyelim. Tekneniz tutyalanmış ama korozyon sorununuz hâlâ devam ediyorsa bir seçeneğiniz de bütün metal bağlantı unsurlarını birbirlerinden tamamen ayırarak (elektriksel olarak yalıtıp kaçak akımın yolunu keserek) korozyonu engellemeye çalışmaktır. Bununla birlikte önce profesyonel birine danışırsanız çok iyi olur.
Pervane, metal dümen akşamı ve gövde su ağızları gibi önemli unsurların, dayandıkları sürece korudukları daha asil metallere göre öncelikle eriyen özel tutyalar (çinko) vardır. Tutyalar korunacak metale doğrudan birleştirmek önemlidir. Pervaneyi korumak istiyorsanız, tutyalar pervane şaftına kelepçelenmeli ya da pervane arkasına somun şeklinde bağlanmalıdır. Su altında tutyadan metale doğrudan temas olmalıdır, aksi takdirde tutya (çinko) görevini yerine getiremez. Gövde su ağızları ve metal dümen aksamının koruyucu tutyalara bakır şeritlerle irtibatlandırılması gerekir.
Aşağıdaki liste, teknelerde genellikle bulunan metallerin, Galvanik Çizelge sırasına göre sıralanmasını gösterir. Bu listedeki metaller listede ne kadar birbirlerinden uzakta yer alırlarsa, korozyon olasılığı da o kadar yüksek olur, (Metallerin doğal gerilimleri arasındaki fark büyük olduğundan) birbirlerine yaklaştıkça korozyon şansı azalır. İlk sıradakiler en az asil olan hemen eriyecek metallerdir; son sıralardaysa galvanik olaylara dirençleri en yüksek olanlar bulunur.
• Magnezyum,
• Çinko,
• Alüminyum Yumuşak çelik Dökme demir
• Paslanmaz Çelik (aktif tür 410)
• Kurşun
• Monel Metali
• Dövme pirinç
• Manganez bronzu
• Deniz pirinci
• San pirinç
• Alüminyum bronzu
• Bakır
• Silicone Bronzu
• Nikel
• Paslanmaz çelik (304, 316 ve pasif tür 410).
Paslanmaz çelik çizelgede iki kez görünmektedir. Havada veya suda oksijenle serbest olarak temastaysa korozyona dirençli ince bir tabaka oluşturur ve pasif hale geçer ve bu onu çok asil yapar. Ama salma saplamalarında, dümen veya pervane şaftında olduğu gibi bir süre ıslak bir bölgede oksijenden uzak kalırsa, korozyona direnci çok azalarak yumuşak çelik mertebesine iner ve karıncalanma denen korozyondan kötü şekilde etkilenir. Bu haliyle aktif olarak adlandırılır ve çok daha az asil hale gelir; Galvanik Çizelgede de yukarılara tırmanır.
Alüminyum direk ve paslanmaz çelik malzemeler arasında olduğu gibi, korozyon su dışında da görülür, ancak oralarda çok daha yavaş ilerler.
Bu da metallerin etkilenme tablosu.
(https://i.postimg.cc/jDjyN84T/korozyon-11-728.jpg) (https://postimg.cc/jDjyN84T)
-
Çok teşekkürler, açıklamlar çok güzel..
Çelenoğlu kaptanın şu yazısından da haberdar oldum.
http://tekneuzmani.com/pdf/korozyon.pdf
Birkaç sorun daha olacak..
Bu tekneler arası korozyonda yani kara elektriği kaynaklı korozyonda ne kadar mesafe önleyicidir?
Misal, iki (veya daha fazla) tekne 50 metre aralıklarla kara elektriğine bağlı olarak denizde, aynı limanda duruyorlarsa aralarında da başka tekne yoksa yine galvanik korozyon tahribat yapar mı?
Galvanik korozyon elektrik kaçağı olmaması durumunda da gerçekleşir mi?
-
Galvanik korozyon sizden başka tekneye olmasa bile bağlı olduğunuz iskeleye oluşur. Akım en kısa yolu izleyeceği için oraya vurur.
-
Galvanik korozyon sizden başka tekneye olmasa bile bağlı olduğunuz iskeleye oluşur. Akım en kısa yolu izleyeceği için oraya vurur.
Biraz daha geniş anlatabilir misiniz?
-
Galvanik korozyon su içindeki iki metali aynı bir pil gibi elektrik üretmesidir yani dışarıdan bir elektrik verilmesi gerekmez. Metaller arsındaki voltaj farkı korozyona neden olur. Elektrik kaçağı olmasına ihtiyaç duymaz. Deniz suyu iyi bir iletkendir ama bakır kabloların bile direnç gösterdiği düşünülürse deniz suyunun da bir direnci vardır. Galvanik korozyon iki metal arasında voltaj farkı ne kadar fazla ise o kadar etkili olur ama deniz suyunun direnci düşünülürse voltaja bağlı olarak geçen akım da düşer yani uzak mesafede suyun direnci artacağından metallerin birbirini etkilemesi azalır. 50 metre mesafede iki teknenin toprak hattı ile bağlantısı olsa bile galvanik korozyon etkili olmaz (veya etkisi farkedilmez olur).
-
Galvanik korozyon sizden başka tekneye olmasa bile bağlı olduğunuz iskeleye oluşur. Akım en kısa yolu izleyeceği için oraya vurur.
Biraz daha geniş anlatabilir misiniz?
Teknenizde kaçak akım yok diyelim ama sahil beslemesi düzgün değil. O zaman sizde sisteme dahil oluyorsunuz. Tamam etrafınızda bir tekne yok iletecek ama iskele var ponton var. İskelede metalden. O nedenle akım toprağa gideceği yolu oradan seçer en yakın olduğu için.