Gezgin Korsan
Makine Dairesi => Elektrik ve Elektronik => Akü ve Şarj Sistemleri => Konuyu başlatan: Cem Eğrikavuk - Ekim 25, 2013, 09:37:41
-
Aslında sorum tam bu değil. Çalışan akülerin aynı kapasite / marka / model olması için sebepler okumuştum.
Ama tam dolu tutulan, şarja bağlı ve üzerlerinde kayda değer bir yük olmayan akülerin paralel bağlanması için bir sakınca var mı?
Niye soruyorum? Servis akülerim güneş panelime bağlı. Motor aküm değil. Kışın uzun süre bırakacağımda, ikisini bağlayıp motor aküsünü de tam şarjda tutabilirim.
Teorik bakarsak, normalde tüm aküler aynı voltaj seviyesinde olacağı için, bağlayacağım paralelleme kablosunda sadece motor aküsünü iç direncinden kaynaklanan kayıpları telafi edecek çok çok düşük bir akım olacak.
Öngörmediğim birşey var mı?
-
Cem korsan bir yelerde okumuştum "akülerin iç dirençleri birbirinden değişik olduğundan" diye bir durum vardı sanki. O zaman okumuş geçmiştim. Yazan da konuyu iyi biliyor gibi yazmıştı sanki. Bulmaya çalışayım yazıyı.
-
Normalde Kursunlu aküler parelel baglanmaz.Sizde ise birazıcık farklı bir durum var.
Şimdi aküleri parele baglayıp uygun dolum kaynagına baglarsanız bir birlerini yük olarak görmeyip biri diğerini boşaltmaz.Yalnız şu var Akülerin kapasiteleri yani Amper saatleri farklı ise siz bu aküleri parelel baglamadan evvel tam doldurup,sonra bir birlerine parelel baglasanızda kendi iç boşalımları farklı olacagından güneş paneli bunları doldururken en erken dolanın voltajını kabul ederek bütün akü gurubunu dolu kabul edecek,dolum voltajı değişecek haydi düşük voltajlı olan yine öbürüne sanki devredeki yükmüş gibi çalışacak.
Hele akülerin yaşları de farklı ise bu sıkıntı daha da fazla olacaktır gibime geliyor.
Yazdıklarım öğrendiğim ve yaşadığım bilgilerin yeniden yorumudur.İllaki tek dogrudur diye her hangi bir savım da yoktur.
-
Normalde Kursunlu aküler parelel baglanmaz.Sizde ise birazıcık farklı bir durum var.
Şimdi aküleri parele baglayıp uygun dolum kaynagına baglarsanız bir birlerini yük olarak görmeyip biri diğerini boşaltmaz.Yalnız şu var Akülerin kapasiteleri yani Amper saatleri farklı ise siz bu aküleri parelel baglamadan evvel tam doldurup,sonra bir birlerine parelel baglasanızda kendi iç boşalımları farklı olacagından güneş paneli bunları doldururken en erken dolanın voltajını kabul ederek bütün akü gurubunu dolu kabul edecek,dolum voltajı değişecek haydi düşük voltajlı olan yine öbürüne sanki devredeki yükmüş gibi çalışacak.
Hele akülerin yaşları de farklı ise bu sıkıntı daha da fazla olacaktır gibime geliyor.
Yazdıklarım öğrendiğim ve yaşadığım bilgilerin yeniden yorumudur.İllaki tek dogrudur diye her hangi bir savım da yoktur.
Normalde Kursunlu aküler parelel baglanmaz.Sizde ise birazıcık farklı bir durum var.
Şimdi aküleri parele baglayıp uygun dolum kaynagına baglarsanız bir birlerini yük olarak görmeyip biri diğerini boşaltmaz.Yalnız şu var Akülerin kapasiteleri yani Amper saatleri farklı ise siz bu aküleri parelel baglamadan evvel tam doldurup,sonra bir birlerine parelel baglasanızda kendi iç boşalımları farklı olacagından güneş paneli bunları doldururken en erken dolanın voltajını kabul ederek bütün akü gurubunu dolu kabul edecek,dolum voltajı değişecek haydi düşük voltajlı olan yine öbürüne sanki devredeki yükmüş gibi çalışacak.
Hele akülerin yaşları de farklı ise bu sıkıntı daha da fazla olacaktır gibime geliyor.
Yazdıklarım öğrendiğim ve yaşadığım bilgilerin yeniden yorumudur.İllaki tek dogrudur diye her hangi bir savım da yoktur.
Bende elektrikcimden aynısını istemiştim ve bana Hüseyin korsanın görüşüne uygun bir cevap vermişti. Neticede bir aparat monte etti ve sorun çözüldü ve 3-4 yıldırda sorunsuz çalışıyor, tüm aküler panelden besleniyor.
-
Hakkı korsanım değişik amper değerli aküleri mi birbirine bağladınız?
-
Hakkı korsanım değişik amper değerli aküleri mi birbirine bağladınız?
Zafer korsanım , evet . Motor aküsü eskiden 55 amper , bu sezon 100 amper, servis aküleri 2x 140 ampet.
-
Benim de önceki teknemde ( Bav. 42 ) 3ad x140 Ah. servis aküsü ile, 1 ad. 90 Ah. motor aküsü vardı. Güneş panelleri ve Rüzgar Jeneratörü Regülatörlerinden Servis akülerine bağlantı yaptık, Motor aküsüne de bağladık ama araya elektrikçi arkadaşın gönderdiği bir'' diyot'' koyduk . Bu'' diyot'' çekvalf görevi görüyormuş, yani : panel ve rüzgar jeneratöründen gelen akımla motor aküsünü şarj ederken, Motor aküsünden servis akülerine geri deşarj'ı önlüyormuş. Örnek verirsem; Aküler şarj oldu ve 13.5 V. gösteriyorlar. hava bulutlandı , şarj azaldı ve teknede yaşarken buzdolabı, Tv , aydınlatma ve Laptop kullandık, servis aküleri 11.5 V. 'a düştüğü halde motor aküsünün voltajı düşmüyor.
-
Bu farklı aküleri birbirinden izole etme işini aşağıdaki gibi bir basit diyotlarla çözebilirsiniz;
(http://i1090.photobucket.com/albums/i373/TurnbullFL/BatteryParallel.jpg)
bu devre için kullanacağınız diyotların aşağıdakine benzer yüksek akım geçirebilecek tipte olmasına dikkat etmek lazım tabi;
(http://www.highpowersemiconductors.com/admin/uploads/semiconductors/thumb_4096.jpg)
veya paraya kıyıp şöyle bişey alıp daha temiz bir çözüm uygulayabilirsiniz;
(http://www.victronenergy.com/upload/documents/argo%20diode%20isolator%202bat%20120%203D%2072dpi.jpg)
Yeni sistem kuranlar için doğru çözüm çift çıkışlı regülatör (veya redresör) kullanmaktır..
-
Cem korsanın sorusunu ben şöyle anlamıştım(Petunia daki örnekle):
Ön pervanenin aküsü 160 A lik Servis 3x130 A ve starter 100 A. Bunları gerektiğinde birbirine aşamalı olarak bağlayabiliyorum bir anahtarla. Ön pervaneyi servis gurubuna ve servis gurubunu starter a.
Ön pervane hemen hiç kullanılmıyor bu nedenle de dolu. Servis boşalınca anahtarı çevirirsem ön pervane aküsü servis gurubunu şarj edebilecek ivedi durumlarda.
Bu sistemi kurarken konu ettiğim yazıyı okumamıştım. O yazıyı okuduktan sonra servis akülerinin %62 ye kadar kullanıldığı anlarda bile sistemi kullanmaktan çekindim. Starter boşalsaydı kullanırdım kesin.
Yazıdan aklımda kalan 160 A lik aküden gelecek akımın servis gurubundaki akülere zarar vereceği biçimindeydi. Bazı formüller verilmiş ve hesaplamalar yapılmıştı o yazıda. Bulmaya çalışıyorum yazıyı.
Selamlar.
-
Eğer Aküler paralel bağlanacak ise diyotlar ile izole edilmeleri önemlidir..
Konuyu bilenler için basit olan bu iş bilmeyenler için oldukça karışık olabilir.....
Diyot seçimi iş görürlük ve fiyatı bakımından oldukça su götürür bir şeydir...
-
Yazıyı ve bağlantısını buldum. Yeniden okuyunca Cem korsanın sorusunun yanıtı olmadığını ve yanlış anımsadığımı anladım. Yeniden okumak bana iyi geldi :) Yararı olabilir diye bağlantıyı veriyorum. http://www.gezenbilir.com/index.php?PHPSESSID=qgm24e6kokok96c20so6tgphe1&topic=80230.msg1031892#msg1031892 (http://www.gezenbilir.com/index.php?PHPSESSID=qgm24e6kokok96c20so6tgphe1&topic=80230.msg1031892#msg1031892)
Selamlar.
-
Özgür korsanım
Bu farklı aküleri birbirinden izole etme işini aşağıdaki gibi bir basit diyotlarla çözebilirsiniz
Yukarıda yazı ile başlıyan bilgi notunuzdaki şema mantiken dogrudur ama Diyotların üstünde kaybolan yaklaşık 0.7 volt sebebi ile şemadaki akülerin dolumda ve kullanımda toplamda1.5 volt kayıp vardır ki 12 volt için epey kayıp sayılır.
-
Diyotların üstünde kaybolan yaklaşık 0.7 volt sebebi ile şemadaki akülerin dolumda ve kullanımda toplamda1.5 volt kayıp vardır ki 12 volt için epey kayıp sayılır.
Hocam tespitiniz doğru ne yazıkki bu sistemin böyle bir dezavantajı olacaktır..
(Gerçi 1.5V değil, sadece tek bir diyotun kaybı olan 0.7V kadar..)
Bu açıdan böyle bir çözüm yerine doğrusu her akü grubunu ayrı kaynaktan (çok çıkışlı regülatör ve redresör gibi) şarj etmektir..
yada herşeyi otomatik yapma lüksünden uzaklaşıp kocaman manual şalterlerle kendimiz görerek, takip ederek yapabiliriz! ;) (Ne güzeldir o manual akü şalterlerinin şlak! şlak! sesleri!..)
-
Akümülatörü besleyen kaynak hattı üstünde diyot al sana 0.7 volt kaybı; Standart işlemler için yapılmış "Kaynak" ne yaparsa yapsın besleme voltajı normal işleme göre ayarlandığından akümüz tam dolum voltajından 0.7 volt aşağıda dolmuş gibi kalacak.
Akümülatörümüzden akım çekerken yolunda yine Diyot var alsana yine 0.7 volt kaybı.Zaten akümüz 0.7volt eksikti birde kullanımda 0.7 volt yok oldu. Al sana işte akümüz, diyotsuz doluma göre aynı tüketim amperajında 1.5 volt mağlup oldu
-
Paralel bağlamada farklı aküler farklı iç direnç nedeni ile bir diğerinin üzerinden deşarj olabilir. Sürekli şarjda ise bu olasılık oldukça düşer. Bu nedenle aynı marka ve aynı model akülerin yeni iken paralel bağlanması en doğrusudur.
-
Herkese katkıları için teşekkürler.
Zafer Hoca gerektiğinde boşalan aküleri takviye edebilmek için paralelleme anahtarları koymuş. Farklı şarj seviyesindeki aküleri birbirine bağlamaktan bahsediyor. Bu, acil durumlar dışında, sanırım sıkıntılı bir uygulama.
Benim durumumda ise, tam dolu ve kullanılmayan aküleri bağlıyorum. "Sürekli şarjda" diyemiyorum, ama her gün iç direnç vs... den kaynaklanan eser miktardaki kaybı telafi edecek kadar güneşten tam dolu hale gelecekler.
Aslında analiz edince, yaptığım işin both şalter veya akıllı röleden farkı az. Bu sistemlerde de şarj olurken aküler paralellenmiyor mu?
-
Cem Korsanım
Bakın şimdi tekniği filan boş verip basitçe düşünelim:
İki aküyü parelel bagladınız ve güneş enerjisi ile bunları aynı anda dolduruyorsunuz,buraya kadar tamam.Gece olunca şarj kesildi,iki akü birbirine baglı olarak ortada kaldılar.Şimdi ne olacak:İçlerinden daha yüksek voltajlı olan düşük voltajlı olanına elektrik yollar yani boşalmaya başlar,zayıf olan ise sanki dolmuş gibi düşünülsede aslında kendi içinde tüketim yapmakta,tükettikçede kuvvetli olan diger aküden elektrik çalmaktadır,yani hem kendini batırmakta,hemde yanındaki sağlamıda batırmaktadır.
Bence depolama dolumu yaparken yukarıda verilmiş şema gibi diyot kullanmak en iyisi varsın 0.7 volt eksik olsun nasıl olsa bu sadece depolama şarjı degilmi,mevsim açılıp teknenize sürekli gelşince diyotu çıkarırsınız olur biter.
-
Dilerim konuyu fazla dağıtmamış olurum:
Petunia da üç gurup akü var: 1-Starter 2-Servis 3-Ön pervane
Üç gurup da kıyı elektriğine bağlandığımda redresörle veya motor seyri yaptığımda şarj dinamosuyla(Dinamoyla aküler arasında 3 lü bir voltaj düşümsüz isolatör var)dolduruluyor.
Ayrıca Güneş panelleri ile yalnızca servis aküleri şarj ediliyor. Tabi panellerle aküler arasında bir akıllı şarj düzenleyicisi var(Birde "şönt" var şarj, tüketim ve üç akü gurubunun durumunu denetleyebiliyorum)
Akü gurupları arasına koyduğum iki anahtarla aşamalı olarak birbirlerine paralel bağlama yapmış oluyorum(Anahtarların yuvası boş ve üzeri kapaklı. Gerektiği zaman takım çantasından çıkarıp yuvaya takıp kullanabilirim)
Buraya kadar sistem bence kullanışlı gerektiğinde tüm aküleri birleştirebilirim: 1-Kullanırım 2- Güneş panelleri ile hepsini doldurabilirim.
Sıkıntım: Akülerimin 100 A, 130 A ve 160 A olması.
Şimdi olsa servisi yine 3x130 A fakat ön pervaneyi 2x130 A alırdım. 2x130=260 A ki ön pervane canavar gibi olurdu. Anahtar kullanarak servis gurubuna bağladığımda da daha fazla aküyü servis için kullanabilirdim.
Şimdiki 160 A lik ön pervaneyi servisle ilişkilendirmek, farklı amperdeki akülerin birbirine zarar verebileceği düşüncesi nedeniyle uygulamada beni düşündürüyor.
Cem korsan da sanıyorum(Geçici de olsa) 1-İki farklı amperdeki aküyü birlikte kullanmak ve 2-Aynı amperdeki iki aküden boş olanla dolu olanı birbirine bağlamaktan konu ediyor.
Akülerim aynı amperde olsalardı, Petunia daki sistem benim için( ve belki de bir çok kişi için) çok uygun. Benim tek eksiğim Rüzgar jeneratörü ki onu da kesinlikle ayrı bir akıllı şarj düzenleyicisi ile bağlamam gerekiyor servis akülerine.
Soru içinde soru gibi olacak: Basitçe 130 A lik bir akümüz var ve 12.2 V gösteriyor. Bildiğim kadarıyla bu %60 kapasite kalmış demektir kabaca ve sınırdır daha fazlasını tüketmek aküye zarar verir. Şimdi elimizde bir de 160 A lik akü var tam dolu. Birbirine paralel bağladık ne olur? ;)
Selamlar.
-
Aküler yeni ise şarjsız olan akü şarjlı aküden şarj olur, diğeri de kısmen boşalır. 130 x 0,60= 78Ah 78Ah+160Ah= 238Ah toplam şarjınız olur. Bu teorik bir değerlendirmedir. Pratikte ise iki akünün voltajları eşitlenir ve ikisinin şarj miktarı 238Ah altında kalır. Uzun vadede ise 160+130 Ah = 290Ah bir akünüz olur. Bu sistem eğer akülerde arıza olmazsa sorunsuz devam eder. Bir aküdeki sorun diğerini de etkiler.
-
Öncelikle, ben aküleri "kullanmak"tan bahsetmiyorum. Kullanmadığım dönem boyunca, ve her ikisi de tam doluyken bağlıyorum. Gelince sökeceğim.
Sizin durumunuzda, 12.2 voltluk akü hala nispeten dolu sayılır. Şarj kabul etme kapasitesi düşüktür. Dolu akü 12.8 volt olsa, fark 0.6 volt. Çok fazla bir akım çekeceğini sanmıyorum.
-
Kurşunlu akümülatörler 12 volt için altı gözlü yapılır. Bir göz voltajıtam deşarjda 1.8 volta iner, tam şarjda ise 2.24 volt olur.
Bu durumda, tam şarjlı akünün voltajı, 6x2.24 = 13.44 oluyor galiba.
İdeal olan, akü voltajı bu değere ulaştığında, şarj aletinin şarjı kesmesidir. Küçük ve büyük kapasiteli iki aküyü paralel de bağlasanız, aküler normal(sağlam) ise, şarj aleti de normal çalışıyorsa, problem oluşmaz.
Kurşunlu akümülatörler, aşırı şarj veya aşırı deşarja maruz kaldıklarında, aşırı ısınma yapar. Bu durumda, plakalar üzerine sıvanmış olan kurşun peroksit tabakası şişerek, çatlama ve dökülme yapar. Artık akü arızalanmaya başlamıştır. Akünün dibine inen bu iletken toz kitlesi;
1- Akünün kendi kendine deşarj olmasına sebep olur.
2- Paralel bağlandığı akü için yük olacağından onun da deşarj olmasına sebep olur.
Bu durumda, aküler maksimum şarj voltajına ulaşamayacağından, şarj işlemi devam eder ve akülerin ısınması, arızasının büyümesi, neticede akünün kaynama yaparak suyunun bitmesine sebep olur.
Netice olarak;
1- Aynı marka(ve aynı kategori) ve yaşta aküleri paralel bağlarsanız, Kurşun ızgara üzerine preslenmiş olan peroksit tabakasının aynı kalitede olma ihtimali yüksek olacağından, aynı yaşlanma eğrisine uyarlar ve ikisin ömrü beraber dolar.
2- Farklı yaşta ve kategoride(kalitede) aküleri paralel bağlarsanız, plakaları önce bozulan diğerini de ölüme sürükler.
Her ne kadar, diyotlar ve anahtarlar ile akülerin birbirlerini etkilemesi önlenmeye çalışılsa da, aküleri, aşırı şarj ve aşırı deşarjdan sakınmak gerekir. Herşeyden önemlisi, şarj aletinin de, aküleri aşırı şarj etmeyecek bir karakteristiğe sahip olmasıdır.
Bana gelince;
Rüzgar jeneratörümden istediğim neticeyi alamamıştım.
220 şebekesine bağlı redresörü de devre dışı bıraktım.
Onların, bundan önceki akülerimin bozulmasında rolü olduğunu düşünüyorum.
Güneş paneli ile birlikte aldığım şarj aleti iyi görünüyor.
2 adet 145 A servis aküsü(merdiven altı imalat) ve 90 A lik motor aküsü paralel olarak bağlı, şimdilik problem hissetmedim. 2 seneyi geçti bakım filan da yapmadım.
-
:-*
-
Kurşunlu akümülatörler 12 volt için altı gözlü yapılır. Bir göz voltajıtam deşarjda 1.8 volta iner, tam şarjda ise 2.24 volt olur.
Bu durumda, tam şarjlı akünün voltajı, 6x2.24 = 13.44 oluyor galiba.
Yanılmıyorsam tam dolu akü için değerler 2.14 x 6 = 12.8 volt
-
Ne derece doğru bilmiyorum ama şöyle bir bilgi var, ilgilenenler için alıntı yapıyorum:
All Lead-Acid batteries supply about 2.14 volts per cell (12.6 to 12.8 for a 12 volt battery) when fully charged.
ve
Battery charging voltage also changes with temperature. It will vary from about 2.74 volts per cell (16.4 volts) at -40 C to 2.3 volts per cell (13.8 volts) at 50 C
Çeviriye gerek yok gibi, kolay anlaşılıyor sanki.
Bağlantısı: http://www.solar-electric.com/deep-cycle-battery-faq.html#Battery (http://www.solar-electric.com/deep-cycle-battery-faq.html#Battery) Charging
Selamlar.
-
Dogrudur Zafer korsanım.
-
bağlanacak diyotları seçerken değerlerini yüksek seçmenizi öneririm sızıntıları önler .bir de ısınacaklardır bu da ömürlerini azaltır . mümkünse aluminyum gövdelerle soğutma yapılması iyi olur.
-
Cevaplar için tekrar teşekkürler, ama bir şeye dikkat çekmek istiyorum: Esas soruma cevap vermeyi deneyen az, çoğunluk problemin çözümü üzerinde tartışıyor. Sıkıntı şu; problemin ne olduğunu tam bilmiyoruz. Problemi ve olası sonuçlarını anlayabilsek Zafer Hoca ve benim durumumda getiri/götürü değerlendirmesi yapabiliriz.
Bunun üzerine biraz daha araştırma yaptım. Varsayılan problem senaryo şu gözüküyor: Birbirinden farklı kapasitedeki akü gruplarında normal çalışmada, iç direnç ve diğer farklılıklarından dolayı yükün çoğu bir aküye düşecektir. Bu akünün diğerlerine göre çok daha hızlı yaşlanmasına neden olacaktır. Hatta ömrünün sonuna doğru olabilecek iç hasarlardan dolayı gruptaki diğer akülere de zarar vereceği varsayılmakta.
Şarj sırasında da, regulatörün en güçlü aküye göre şarj yapacağı, bazı akülerin eksik veya fazla şarj alabileceği iddiaları da var.
Bu ikisi de benim için geçerli değil. Kış durumunda gece boyunca akülerin "yüzey şarjı" bile sabahı çıkartır, aküler arası kayda değer bir akım oluşmaz.
Bu varsayılan sorunlar doğru olsa bile, Zafer Hoca'nın durumunda uzun seyirlerden önce (aküler tam şarjlı iken) bağlamasında önemli bir sıkıntı gözükmüyor. Bunu, akü grupları tam şarjdayken yapmak mantıklı gözüküyor. Yani %60'lara inmesini beklemeden, şarj sıkıntısı yaşanabileceğini öngördüğü uzun seyirlerden önce yapmalı. Bununla ilgili bir tartışma şurada var:
http://electronics.stackexchange.com/questions/25138/effect-of-battery-charging-with-un-equal-batteries-in-parallel (http://electronics.stackexchange.com/questions/25138/effect-of-battery-charging-with-un-equal-batteries-in-parallel)
Sorgulamaya devam edelim: Aküler nasıl farklı hızlarda deşarj olabilir? İç dirençleri vs.. farklı olsa da, birinin voltaj seviyesi diğerlerinin altına inemez. Eninde sonunda paralel boşalmak zorundalar. (Çektiğimiz akımın akü kapasitelerinin çok altında olduğunu varsayıyorum. Marş, ırgat, baş pervanesi gibi yüklerin uzun süreli kullanımında dengesizlik artabilir.)
Sana mı kaldı bunu sorgulamak, dediğiniz duyuyorum. Tek sorgulayan ben değilim:
http://www.morganscloud.com/2011/10/03/mixing-battery-sizes/ (http://www.morganscloud.com/2011/10/03/mixing-battery-sizes/)
Not: Internete akü ile ilgili bilgilerin önemli bir kısmı UPS pazarından geliyor. Buradaki akü kapasiteleri toplamda 5-10 dakika hizmet verecek şekilde hesaplanıyor. Yani bizim marş motoru kadar olmasa da, akü kapasitesine göre ciddi akım çekilen uygulamalar.
-
size zaten cevap verilmişti bağlantılar arasında diyot kullanın ....
şarj olurken tek bir akü gibi şarj olacaklar
şarj voltajı kesildiğinde birer bağımsız akü olacaklar
akülerin farklı deşarj sürelerinin sebebi büyüklük küçüklük dolayısıyla içlerinde kullanılan amperi,voltajı ,içinde kullanılan kurşun,jel ,karbon ,asit ve asitli su miktarı gibi değişkenlerden dolayıdır.
-
2007 sonunda aldığım teknede ; 1ad 90 Ah. motor aküsü + 3ad x140 Ah. servis aküsü vardı. 2008 yazında Güneş panelleri taktım ve servis akülerini yenileyerek, 3ad x 180 Ah. Delfi marin akü taktım. (motor aküsü değişmedi) . 2012 yılında tekneyi sattığımda aynı aküler canavar gibiydi. Yani motor aküm 6 yıllıktı, servis akülerim 5 yıllıktı. Tekneyi sattığım arkadaş ta Geko dur, Akülerle ilgili bi problemini duymadım.
3 x 180 Ah. lık servis aküleri ile , 90 Ah. lık motor aküsü arasına diyot bağladık, Şarj voltajı motor aküsüne 0.7 V. düşük gelse de her hangi bir sorun yaşamadık.
Konu edildiği gibi farklı Ah. kapasitedeki akü kullanmanın , akülere zarar verdiği söylenirse ; Benim aküler 6 - 7 senedir nasıl çalışıyor ? ? ( halen çalışıyor... )
Denizde akülerimizi 5 sene kullansak yeter ! diye biliyordum... Ne dersiniz ?
-
.... 3 x 180 Ah. lık servis aküleri ile , 90 Ah. lık motor aküsü arasına diyot bağladık....
...Konu edildiği gibi farklı Ah. kapasitedeki akü kullanmanın , akülere zarar verdiği söylenirse ; Benim aküler 6 - 7 senedir nasıl çalışıyor ? ?...
Siz zaten önerildiği şekilde diyot ile bağlamışsınız. Şarj olurken aküleriniz bağlı, kullanımda izole. Bu uygulamada zaten kimse sorun beklemiyor. (Alternatör çıkışında diyotlu izalatör veya akıllı röle kullanılmasından farkı yok.)
-
Benzer bir sorun da benim başımda var. Marş aküm 165 A, servis akülerim 180 ve 160 A 2 adet paralel aküden oluşmakta. Aralarında both şalter mevcut. Genel olarak both şalter servis aküsü konumunda oluyor, marşı da servis aküleriyle yapıyorum. Marş aküm, servis akü grubunda sorun yaşarsam marş yapabilmek için saklı konumda. Servis akülerim çok hızlı deşarj oluyor. Aralarına bahsedilen şekilde diyot koysam bu sefer kullanımda 3 ayrı akü grubum olacak ve gece bana yetmeyecek. 180 ve 160 amperlik servis akülerimi kullanırken birlikte kullanabileceğim veya biri kritik sınırın altına indiğinde diğerine kendiliğinden geçecek, sonrasında marş yaptığımda ikisinin de şarj olabileceği bir sistemi nasıl kurabilirim?
-
Temel olarak farklı özellik, yaş ve kondüsyondaki aküleri birlikte (paralel) bağlamak yanlış, çünkü siz hiç kullanmasanız da kendi aralarında enerji akışı olacak ve kötü kondüsyondaki diğer iyiyi kendi seviyesine çekecek. Şarj olurken de dengesiz şarj oluşacak, ömürleri kısalacak.
Velhasıl buna mecbursanız teorik olarak en yapılabilecek şey aküleri kullanırken ayırmak, şarj ederken birleştirmek olabilir. İkinci bir both şalter ile bu yapılabilir.
-
Her farklı akünün farklı bir iç direnci vardır. Birbirlerine bağlandıkları zaman aralarında aralarından enerji alış verişi olacağı gibi birbirlerine bağlıyken hepsini tam şarj edemeyebilirsiniz. Dolayısıyla bu şekilde etkin bir kullanım söz konusu olmayacaktır.
Selamlarımla,
-
Öncelikle yanıtlayanlara çok teşekkür ederim.
Geceleri ortalama saatte 15 amper civarı elektrik tüketimim var. 10 saat civarı elektrik kullanıyorum. Servis için kullandığım 2 aküyü (180 ve 160 A) çıkarıp yerine 200 A bir jel akü koysam, bana yeterli olur mu? Jel akülerin şarj dinamosundan şarjının sıkıntılı olduğunu duydum. Bu bilgi doğru mudur? Veya benim için önerebileceğiniz başka bir formül mevcut mudur?
-
Ampermetrede gördüğünüz tüketim rakamı 15A mi?
Bu durumda 10 saatte 150Ah tüketiminiz olur.
Bunu da iyi kondüsyonda ve tam dolu olan ~430Ah sulu akü, ~300Ah jel veya Agm akü veya 165Ah'lik lityum akü ile sağlayabilirsiniz.
Kayıpları ve akünün yaşlandıkça kondüsyonun düşeceğini de değerlendirip %20-30 yüksek hesaplamak daha doğru olur.
Alternatör tüm aküler için kötü bir şarj kaynağı zaten. Jel'e özel bir durum yok. İdealinde aküye direk bağlanmamalı, arada dc-dc şarj cihazı kullanılmalı.
-
Ampermetre ile ölçme şansım olmadı. Kullandığım elektrikli aletlerin aşağı yukarı kaç amper harcadığını biliyorum, oradan tahmin ediyorum harcamamı. Bahsettiğiniz hemen hemen tüm sistemleri tek aküyle yapmam imkansız. Yine 2 3 akü paralel yapmam gerekecek. Paralel aküden kurtuluş yok anladığım kadarıyla. Şu an kullandığım sistemi 4-5 saatte bir marş ile takviye edip kullanmaya devam. Sonrasında 2 jel akü ile aynı sistem devam etmek mantıklı görünüyor. Lion işi çok teferruatlı. O kadar teferruatı aşabileceğimi sanmıyorum.
-
Ampermetre ile ölçme şansım olmadı. Kullandığım elektrikli aletlerin aşağı yukarı kaç amper harcadığını biliyorum, oradan tahmin ediyorum harcamamı. Bahsettiğiniz hemen hemen tüm sistemleri tek aküyle yapmam imkansız. Yine 2 3 akü paralel yapmam gerekecek. Paralel aküden kurtuluş yok anladığım kadarıyla. Şu an kullandığım sistemi 4-5 saatte bir marş ile takviye edip kullanmaya devam. Sonrasında 2 jel akü ile aynı sistem devam etmek mantıklı görünüyor. Lion işi çok teferruatlı. O kadar teferruatı aşabileceğimi sanmıyorum.
Jel akülerinizi arada bir dc to dc regülatör yoksa mümkün mertebe motordan yani alternatörden şarj etmeyin. Yağmurlu ve bulutlu bir kaç gün geçirdikten sonra voltajı oldukça düşen Jel akü bankını 5-6 saatlik bir seyir süresince alternatörden şarj ettim ve sonucunda akülerim zarar gördü, artık hiç bir yük yokken bile 13 voltun üstüne çıkmıyorlar. Hala idare ediyorlar ama kapasiteleri düştü.
-
Bu arada alternatörüm 120 amperlik. Dc dc cihazlar 30 amper civarında. Ben turdan dönerken aşağı yukarı 1 saatte aküler 14.7 voltarı görüp şarj oluyor. Dc dc kullansam bu sefer dönüşte dolmayabilir gibi geliyor. 🤔
-
Aküleri 120A ile şarj ederseniz (veya 1 saatte doldurmak isterseniz) zaten ölür.. :)
Kurşunasit akülerin max şarj akımı kapasitelerinin 1/10 'u kadar olmalı.
İdeali ise C20 akü değeri, yani akünün 20 saat boyunca verebildiği akıma denk bir şarj akımıdır.
Evet, oldukça düşük ve uzun süreli işler ama bu eski teknoloji ile ilgili gerçek bu.
Ne kadar hızlı şarj ederseniz akünün ömrü o kadar kısalıyor.
Alternatörlerin böyle bir ayarı olmadığı için, özellikle boş aküleri hunharca dolduruyorlar, sonra da duracakları noktayı bilmiyorlar.
Vahşi şarj denmesinin sebebi bu.
Jel aküler bulk (boş akünün ilk yüklü şekilde şarj olduğu ilk aşama) şarj sırasında daha düşük voltaj (hücre başına 2,35V, agm ise 2.45V) istedikleri için sulu ve agm'ye göre ayarlanmış şarj sistemlerinde daha çok zarar görebiliyorlar.
-
Şimdilik bir çözüm buldum. Kullandığım amperi 15 den 10 a indirdim. Akülerim 12 volt altına düşmüyor bu şekilde. Bir tataftan da güneş paneli araştırmasına girdim. Dediğiniz gibi bir dc dc şarj cihazı ve kalanı doldurmak için güneş paneli sanırım işimi çözecek. Dc dc cihazlar nedense çok pahalı. Şu an mppt ve dc dc cihaz araştırıyorum. İleride de aküleri jele çeviririm diye düşünüyorum. Bir taraftan da both şalter varken nasıl servis ve marş akümü doldururum ona bağlantı şeması arıyorum. Şu an ben marşlamak dahil her şeyi 2 numaralı servis akülerimle hallediyorum. Both tekneden inerken de 2 de kalıyor. 1 no lu aküm yedek marş aküsü olarak her zaman ayrı halde her marştan sonra doluluğunu kontrol edip sonra 2 numaraya geçiyorum. Tekneyi terk ederken aküleri birleştirmeden ayrı ayrı güneş panelinden şarj etmenin yolunu bulmam lazım.
-
... aküleri birleştirmeden ayrı ayrı güneş panelinden şarj etmenin yolunu bulmam lazım.
Bunu otomatik yapan akıllı şarj röleleri var.
Yüksek şarj voltajını görünce aküleri birleştiriyor, şarj kesilince ayırıyor.
Victron, Mastervolt gibi küresel markalar dışında yerli Elo'yu öneririm.
(https://ideacdn.net/shop/ds/58/myassets/products/397/201-019-001-3.png?revision=1697143329)
-
Aküleri 120A ile şarj ederseniz (veya 1 saatte doldurmak isterseniz) zaten ölür.. :)
Kurşunasit akülerin max şarj akımı kapasitelerinin 1/10 'u kadar olmalı.
İdeali ise C20 akü değeri, yani akünün 20 saat boyunca verebildiği akıma denk bir şarj akımıdır.
Evet, oldukça düşük ve uzun süreli işler ama bu eski teknoloji ile ilgili gerçek bu.
Ne kadar hızlı şarj ederseniz akünün ömrü o kadar kısalıyor.
Alternatörlerin böyle bir ayarı olmadığı için, özellikle boş aküleri hunharca dolduruyorlar, sonra da duracakları noktayı bilmiyorlar.
Vahşi şarj denmesinin sebebi bu.
Jel aküler bulk (boş akünün ilk yüklü şekilde şarj olduğu ilk aşama) şarj sırasında daha düşük voltaj (hücre başına 2,35V, agm ise 2.45V) istedikleri için sulu ve agm'ye göre ayarlanmış şarj sistemlerinde daha çok zarar görebiliyorlar.
Özgür Korsanım benim anlamadığım bir nokta var. 125ah lik alternator(Yanmar 3ym20 fabrika verisi) ile 70 ah Sulu marş aküsü, çok uzun süre bu vahşi şarja maruz kalmasına rağmen neden ölmüyor? Ya da ölüyor da ben mi farkında değilim?
-
... aküleri birleştirmeden ayrı ayrı güneş panelinden şarj etmenin yolunu bulmam lazım.
Bunu otomatik yapan akıllı şarj röleleri var.
Yüksek şarj voltajını görünce aküleri birleştiriyor, şarj kesilince ayırıyor.
Victron, Mastervolt gibi küresel markalar dışında yerli Elo'yu öneririm.
(https://ideacdn.net/shop/ds/58/myassets/products/397/201-019-001-3.png?revision=1697143329)
Bu aletin kaç amper olacağına satın alırken neye göre karar veriyoruz?.
Akülerin toplam kapasitesi olamaz. Geriye alternatörün yüklerken basacağı güç kalıyor.
Doğru mu?
Benim bilmediğim başka bir şey mi?
Bu aleti takınca, both şalter de gerekmiyor mu?
Peki servis akülerine ihtiyacımız olduğunda, motor aküsü işe yaramadığı an ne yapıyoruz?
-
Özgür Korsanım benim anlamadığım bir nokta var. 125ah lik alternator(Yanmar 3ym20 fabrika verisi) ile 70 ah Sulu marş aküsü, çok uzun süre bu vahşi şarja maruz kalmasına rağmen neden ölmüyor? Ya da ölüyor da ben mi farkında değilim?
Marş aküsünün şöyle bir avantajı var, çok çok kısa süre kullanılıyor, hiç kapasite kaybetmiyor. Sadece servis aküleri uzun uzun şarj edilirken o da fazla şarja maruz kalıyor.
Fazla şarj dandik akülerde su kaybına sebep oluyor ama VRLA özelikli gelişmiş modeller su kaybını önlediği için ciddi bir sorun olmuyor.
Zaten desülfat işlemi için yüksek voltaj verilmiş aküler gibi yaşayıp gidiyorlar.
Mutlaka zarar görüyorlar ama bu zarar senin kısa zamanda fark edeceğin birşey olmuyor.
Ama kapasitesinin ciddi bir kısmını kaybedip yeniden bu vahşi şarja maruz kalan akülerde çok daha hızlı sülfatlaşma oluyor ve ömürleri kısalıyor.
Özet: aynı alternatöre bağlı marş aküsü ile servis akülerinin ömrü farklı oluyor.
-
Bu aletin kaç amper olacağına satın alırken neye göre karar veriyoruz?.
Akülerin toplam kapasitesi olamaz. Geriye alternatörün yüklerken basacağı güç kalıyor.
Doğru mu?
Benim bilmediğim başka bir şey mi?
Bu aleti takınca, both şalter de gerekmiyor mu?
Peki servis akülerine ihtiyacımız olduğunda, motor aküsü işe yaramadığı an ne yapıyoruz?
Akıllı rölenin modelini iki akü arasında geçebilecek en yüksek şarj akımını düşünerek belirleyebiliriz. Ama zaten çok amper seçeneği olmaz.
Eğer akülerden biri ölmüş, kısa devre olmuş vb değil ise çok yüksek bir akıma da ihtiyaç yok zaten.
Kullanmak için both şaltere ihtiyaç yok, rölenin üstündeki şemaya uygun şekilde iki akü arasına direk bağlamak yeterli.
Acil durumlarda, voltaj düşükken bile iki aküyü birleştirmek istediğinizde üstündeki "kontak" ucuna bağladığınız basit bir anahtar ile röleyi devreye sokup çıkartabiliyorsunuz.
-
Tapatalk'u kullanamamaya bağladıktan sonra epeyi uzak kaldım Forumdan; artık bilgisayardan takip etmeye çalışacağım, sanırım başka bir yöntem yok?
Bu alternatör şarj konusunda birkaç cümle yazmak isterim, sıralı yazayım, okuması kolay olsun.
(1) Alternatörün (ing. rating) dedikleri katalog değeri tabii önemli, ama gerçek hayatta üretitği amper çok farklı oluyor. Sebebi, ciddi markaların her modeline ait devir-amper grafikleri var. Biz yelkenli bir teknede diyelim ki 2000 devir/dak ile motor seyir yapıyorsak, motor kasnağı ile alternatör kasnağı arasında da farz edelim ki 2:1 oran varsa, alternatör 4000 devir/dak dönüyor. Alternatörün katalog değeri çok daha yüksek devirlerde ürettiği güç değeridir, 4000 devir/dak'da çok daha az amper üretir. Buna o tablolardan ya da grafiklerden bakmak lazım.
(2) Bu katalog değeri genellikle fabrika ortamında ölçülür. Alternatör motor kamarası içinde çalışırken, ciddi ısınır ve ürettiği ısıyı da tümden atamaz. Bu sebeple de %20-25 civarında bir güç düşümü beklenmelidir.
Buraya kadar alternatör hakkında. Örnek vereyim, benim teknemde 80A alternatör var, 2000 devir/dk'da 25A görüyorum. Tabii aküye giden akımı alternatör performansı açısından görebilmek için akünün cinsine göre müsaade edilen seviyeye kadar boşalmış olması gerekir, yoksa dolu aküye nasıl akım gidecek? Bu işleri yapabilmek için bence her teknede olması gereken alet bir adet DC pens ampermetredir.
(3) Sonra kablo meselesi var, önemli. Malum aküye akımı gönderebilmek için (kolay anlaşılsın diye basabilmek için diyelim) 14 küsur voltlara çıkmak gerekiyor. Alternatör de bunu pekalâ yapıyor. Ama alternatör akü arası (+)ve kablo uzunluğu ve kesiti azami %3 voltaj düşümüne göre değilse, yani kablo kesiti olması gerekenden az ise akü başında görülen voltaj, alternatör çıkışındakinden düşük olabiliyor, buna dikkat etmeli. Maalesef doğrudan cüzdana hitap eden bir konu. Hazır kabloyu konuşurken tekrarlayayım, akü (+)ve kutuplarına giren ve çıkan (şarj ve deşarj) tüm kablolar akü başlığı üzerinde sigortalanmalıdır (ABYC standardı E-9.10.a). Bu mutlaka başka bir başlığın konusu - yeri geldiği için hatırlatmak istedim.
(4) Servis ve motor akülerinin tek alternatörden şarj edilmesi konusuna gelince... henüz bununla ilgili bir endüstri standardı olmamasına rağmen ve tekne elektriğine dair uluslararası standartlar kesin yönlendirme yapmamasına rağmen benim gördüğüm BOTH şalter denen 4 kutuplu akü şalterleri geçtiğimiz yüzyılda kaldı, sebepleri ayrıca konuşulur. Tek alternatörden ya da daha geniş kapsamda tek bir şarj cihazından (alternatör, redresör vs) iki aküyü birlikte şarj etmenin seçenekleri şunlar. Ana kaide motor ve servis aküleri birbirlerini kesin olarak görmemeliler, bunun bence bir istisnası yok.
- İzolatör: alternatör (+)ve kabloyu izolatöre girersin, izolatörden servis ve motor akülerine (veya servis ve motor şarj baralarına) iki kablo ile gidersin. Eskiden diyotlu izolatörler vardı ve voltaj kaybı oluyorsu, şimdi FED izolatörler çıktı. Bu sistem çok basit olmakla birlikte alternatör gibi "aptal" bir şarj cihazının beslediği aküye vereceği enerjiyi kesmesi için ona gelen tek bilgi genellikle sarı renkli akü voltaj hissedici kablo dedikleri uç. Bunu hangi aküye bağlayacağız, her iki aküyü izolatör üzerinden alternatör ile beslerken? Dolayısıyla iş görmekle birlikte sıkıntı yok değil.
- Şarj rölesi: VSR (voltage sense relay) diyorlar, ACR (automatic charge relay) diyorlar. Bunu yukarıda Özgür Ökten yazmış. Sadece şarj voltajını gördüğünde motor ve servis akülerini birleştiriyor. Kapasite seçimi kolay, servis akülerinizin cinsine ve kapasitesine göre azami şarj akımı ne ise, ona yakın değerde bir şarj rölesi konulabilir (örneğin teknemde toplam 2 x 220 Ah jel akü var, azami şarj amperajı jel/agm aküde %40, eder akü başına yaklaşık 80A, zaten alternatörden öyle bir akım gelmesi ihtimali yok)
- Akıllı harici regülatör: Bunu da Özgür yazmıştı vaktiyle. Asıl olması gereken cihaz bu. Sterling marka. Halâ uzaktan bakabiliyorum, ama listemde 1-numarada. Yukarıda yazdığım gibi alternatör "aptal" bir alet. Aküler dünya parası ve ne kadar uzun kullanabilirsek o kadar iyi. Dünya para aküyü istediği şarj rejiminde şarj etmemek çok yazık. Dünya satranç şampiyonu olabilecek çocuğa her öğün lahmacun yedirmek gibi. Malûm bu aküler bulk-absorption-float denen şarj rejimleri istiyor. Kullandığımız redresörlerin çoğu bunu yapıyor. Güneş panellerinde kullandığımız regülatörler de yapıyor. Ama iş alternatöre gelince akü dolana kadar sabir voltajla (basınçla) amperi basıyor. Bu harici alternatör-batarya regülatörleri, söylemeye gerek yok, iki aküyü birbirlerine değmeden şarj edebiliyorlar.
Bu harici regülatörlere devam edelim, önemli, bunlar akülerin durumuna göre (bulk-absorption-float) voltajı ayarlayabildiği için alternatörden çok daha hızlı ve sağlıklı şarj yapabiliyorlar. Bu, parasını çıkartır demek. Neden derseniz, diyelim ki 150 saatte bir yaptığınız / yaptırdığınız motor bakımının maliyetini 150'ye bölün, üzerine saatte yaktığınız mazotu ekleyin... az para değil. Aküyü pişirmeyi saymadım daha... Yani alternatör ne kadar kısa sürede aküleri doldurursa (özellikle servis aküsünü konuşuyoruz, çünkü motor aküsü zaten herhalde ilk 10 dakikada eski haline döner) bizim için o kadar iyi.
Tabii bütün bunlar sabah çık, akşam iskeleye dön ve aslanlar gibi sahil elektriğine bağlan tekneler için geçerli değildir :)
Sağlıkla ve selametle
-
VSR veya ACR dedikleri bu basit röleleri BOTH şalterlerin yerine kullanıyoruz ki, “unutkan insan” faktörünü devreden çıkartalım..
Voltaja duyarlı bu rölelerin temel prensibi şarj başlayıp voltaj yükseldiğinde farklı iki aküyü (akü grubunu) paralellemek, şarj kesildiğinde ise bu bağlantıyı açmak ve akülerin kendi dağıtım hatları üzerinden ayrı ayrı kullanılabilmesine (pratik uygulamada marş aküsünü ayırıp sıradaki marşa kadar dolu tutmak) imkan sağlamak.
Yalnız bu cihazlar prennsip olarak voltaja bağlı aç/kapa yapıyor olsa da, içindeki bir mikroprosesör, bu ayırma/ bağlama işini fabrikada ayarlanmış farklı voltaj/süre algoritmaları ile yapıyor..Böylece anlık yüklenmelerde gereksiz devreye girip çıkmayı önlüyor.. Bundan dolayı “akıllı” röle deniliyor.. Her üreticinin bu algoritma değerleri farklı.. Datasheetlereini karşılaştırıp, sistemimize uyanını kullanmakta fayda bar..
Diğer bir husus, bu rölelerin bazıları çift yönlü (örn. Victron,BlueSea), bazıları tek yönlü (Elo). Yani bazıları her iki akünün voltajını aynı anda kontrol ederken ve aynı zamanda her iki yönden şarja/kesime imkan verirken, bazıları tek akünün voltajını (Elo’da marş aküsü) kontrol ediyor ve şarjı/kesimi bu voltaja göre yapıyor..
DC-DC şarj üniteleri elbette teknolojinin en tepe noktası ve yeni tip pahalı akülerin şarjında doğru yol..
Ama öyle pahalılar ki, uygun fiyatları sebebiyle ve %99’u Kurşun Asit akülerin olduğu bir piyasada, şarj devrelerinde bu Voltaja Duyarlı Röleler şarj standardını belirliyor..