İngilizcesi PDF olarak ek'li...Duncan Kent adlı 25 yıllık bir surveyor makalesi...Benim gibi yeni başlayanlar için oldukça güzel bir kaynak oldu en azından...
Bir tekne sahibinin başına gelebilecek en endişe verici şeylerden biri, pervaneler, pervane şaftları ve yelkenli tahrik ayakları gibi hayati ve pahalı metalik su altı öğelerinin görünürde hiçbir neden olmaksızın aktif olarak çözündüğünü veya yenildiğini keşfetmektir. Ancak elbette bunun bir nedeni vardır ve bu da yatınızı etkileyebilecek iki ana türü olan elektrokimyasal korozyonun istenmeyen bir olgusudur: galvanik korozyon ve kaçak akım. Genellikle felaketle sonuçlanan sonuçları benzer olsa da, bu ikisinin nedenleri de tedavileri gibi tamamen farklıdır.
Galvanic corrosion
Galvanik korozyon (GC), tekneler söz konusu olduğunda tuzlu veya tatlı su olacak iletken bir çözeltiye (elektrolit) daldırıldığında iki veya daha fazla farklı metal arasındaki bir reaksiyondur. Bazı metaller diğerlerine göre korozyona karşı daha savunmasızdır (daha az asildir) ve GC süreci, en az asil metalin anot haline geldiği ve elektronların daha asil metale, katoda akmasına neden olduğu yerdir. Bu da anottaki atomları elektrolite dağılan iyonlara dönüştürür. GC yalnızca kapalı bir elektrik devresinin olduğu yerde var olabilir: yani iki metalin fiziksel olarak temas ettiği veya bir iletkenle elektriksel olarak birbirine bağlandığı yerde. Yani, eğer bir metal parçasını elektriksel olarak Çelik ve bir parça çinkoyu bir araya getirip aynı elektrolite (örneğin deniz suyu) daldırdığınızda, elektronların çinkodan (anot) çeliğe (katot) akacağı ve çinkonun çelikten önce korozyona uğramasına neden olacak bir galvanik hücre (aslında bir pil) oluşturacaksınız.
En az soy metalin bozulma hızı, metallerin soylukları arasındaki farka, içine daldırıldığı elektrolitin türüne ve anot ile katodun göreceli yüzey alanlarına göre belirlenir. İkincisi önemlidir çünkü anotta açığa çıkan her pozitif iyon için katottaki elektronlar durumu eşitlemek için elektrolitte bir negatif iyon oluşturur. Bu 'bire bir' süreci, anodun katottan daha büyük olması durumunda anodun daha yavaş korozyona uğrayacağı ve bunun tersinin de geçerli olacağı anlamına gelir.
Teknelerde GC'nin en yaygın örneği çelik bir pervane mili üzerinde bronz bir pervane olduğunda ortaya çıkar. İki farklı metal fiziksel olarak bağlanır ve bir elektrolite (deniz suyu) daldırılır, bu da doğal olarak en az asil metalin (bronz) bir tür önleme yapılmadığı sürece çözünmesine neden olur.
GC prevention..
Teknenizin su altındaki metal parçalarında galvanik korozyonu önlemenin birincil yöntemi kurban anotlar kullanmaktır. Buradaki fikir, korumaya çalıştığınız parçanın yakınına daha az asil olan başka bir metali daldırırsanız ve ardından bunları elektriksel olarak birbirine bağlarsanız, daha az asil olan metalin daha asil olandan önce çözüneceğidir. Deniz suyundaki tekneler için en yaygın kullanılan anot çinkodan yapılırken, tatlı sudaki tekneler için magnezyumdur. Koruma devresinin tamamlanması için anodun koruduğu maddeye elektriksel veya fiziksel olarak bağlı olması gerekir.
Bonding..
Bağlama her zaman tartışmalı bir konudur çünkü 'uzmanlar' bile çoğu zaman aynı fikirde değildir. Benim ve birçok profesyonel deniz elektrik mühendisinin görüşü, motorlar, tahrik ayakları, pompalar ve kaplama armatürleri gibi tüm metalik nesnelerin en az 6 mm² tel kullanılarak birbirine bağlanması gerektiği yönündedir.
Tüm bu öğeler daha sonra tüm kurban anotlarınıza elektriksel olarak bağlanmalıdır. Ayrıca, tüm bağlantı kablolarının ve bağlantılarının, özellikle teknenin sintinesinde yapılanlar olmak üzere, terminallerde yalıtım aşınması/hasarı ve/veya korozyon açısından rutin olarak kontrol edilmesini sağlamak da önemlidir. Ohm (direnç) aralığına ayarlanmış bir multimetre kullanarak bir anot ile koruması amaçlanan metal alan arasındaki direnci test etmek de iyi bir fikirdir.Yüksek direnç varsa, tüm bağlantılarınızı korozyon veya gevşek kablolar ve terminaller açısından kontrol etmeniz gerekir. Popüler Marelon veya TruDesign markaları gibi naylon derili bağlantı parçaları takabilirsiniz, metalik olmadıkları ve dolayısıyla iletken olmadıkları için elektriksel olarak bağlanmaları gerekmez.
Detecting a galvanic circuit...
Korozyonla ilgili belirli bir sorununuz varsa ve buna karşı yeterli korumaya sahip olup olmadığınızı test etmek istiyorsanız basit bir test yapabilirsiniz. Herhangi bir metalin elektrokimyasal potansiyeli, dijital bir multimetreye bağlı bir korozyon referans elektrodu kullanılarak ölçülebilen küçük bir negatif voltajdır. Test için kullanılan en yaygın elektrot, temelde gümüş klorürle kaplanmış gümüş bir tel olan gümüş/gümüş klorür elektrottur.
Bu elektrot, endişe duyduğunuz metalin yakınında suya daldırılmalı ve ölçüm cihazınızın pozitif probuna bağlanmalıdır. Negatif ölçüm probu ise teknenizin negatifine (akü negatif veya bağlama devresi) bağlanmalıdır. Daha sonra multimetre milivolt ayarına getirilir ve ekranda okunan değer not edilir. Bu değer 'gövde potansiyeliniz' olarak bilinir. Anot korumanız çalışıyorsa, bu rakam -200mV'den az olmamalıdır (tuzlu suda ortalama -550mV), ancak suyun yapısına bağlı olarak -1.100mV'ye kadar çıkabilir. 200mV'den az olması anotlarınızın verimli çalışmadığını gösterir..
Stray current corrosion
GC'ye benzer ancak farklı bir dizi koşuldan kaynaklanan kaçak akım korozyonu (SCC), yalnızca kıyı AC (alternatif akım) gücüne bağlı olduğunuzda meydana gelebilir. Basitçe ifade etmek gerekirse, SCC harici bir elektrik akımının varlığından kaynaklanan bir elektroliz sürecidir, oysa GC benzer olmayan metaller arasındaki elektrik potansiyeli değişiminden kaynaklanır. Kayda değer fark, GC'de voltajların sınırlı ve küçük olması, SCC'de ise sınırsız olabilmesidir, böylece verilen hasar çok daha önemli olabilir ve GC'den daha hızlı etkili olabilir. Ayrıca, korozyon miktarı deşarj noktasındaki kaçak akımın büyüklüğü ile doğru orantılıdır.
Güvenlik nedenleriyle, kıyı kaynağının AC topraklaması her zaman teknenizin kendi topraklama devresine bağlanmalıdır; bu devrenin kendisi de motor, pervane mili, yelken tahriki ve kaplama armatürleri dahil olmak üzere teknedeki tüm metal bileşenlere bağlanacaktır. SCC, çevresindeki suya daldırılan ve aslında toprak olan herhangi bir metal bağlantı parçasından elektrik akımı geçtiğinde meydana gelir. Bu durum özellikle alüminyum gibi daha 'anodik' metallerde olmak üzere metalin hızla korozyona uğramasına neden olabilir. Bazen yelkenli ayağının sadece birkaç hafta içinde kelimenin tam anlamıyla 'çözüldüğü' tekneleri duymanızın nedeni budur.
Stray current prevention
Kaçak akım korozyonunu durdurmanın en iyi yolu kıyı güç bağlantınızın toprak bağlantısını kesmektir. Açıkçası, tehlikeli elektrik kaçaklarının güvenli bir şekilde dağılması için hiçbir yol olmayacağından, gücü bağlı tutarken bunu yapmak istemezsiniz. Dolayısıyla tek çözüm, daha küçük DC akımlarının akışını durdururken, bağlantının büyük AC arıza akımları için kalması için bir yol bulmaktır.
En basit ve en ucuz yöntem, bazen 'çinko koruyucular' olarak da adlandırılan bir Galvanik İzolatör (GI) takmaktır; bu, bir Kaçak Akım Cihazı (RCD) ve devre kesiciler dahil olmak üzere devre korumanızı içeren tüketici ünitesinin (CU) kıyı tarafındaki kıyı güç toprak devresine uyan küçük bir cihazdır.
En basit GI'lar bir fiş ve prizle birlikte hazır olarak gelir; bu prizi teknenizin kıyı elektriği girişine takmanız ve kıyı elektriği kablosunu GI kablosundaki prize takmanız yeterlidir. Diğerleri, ideal olarak kapak altına monte edilmesi gereken GI kutusundaki terminaller aracılığıyla yeniden bağlamadan önce kıyı güç kablosunu kırmanızı ve toprak kablosunu kesmenizi gerektirir. Hangisini seçerseniz seçin, GI her zaman arıza emniyetli olmalıdır (varsayılan olarak ölü kısa devre), böylece yüksek akımlı bir AC dalgalanmasından kaynaklanan diyot hasarı durumunda, topraklamanızın sürekliliğini her zaman koruyacaksınız. GI'ya daha iyi bir alternatif, teknenizin kendi AC sistemini kıyı beslemesinden tamamen izole edecek bir izolasyon transformatörüdür (IT). IT'nin tek dezavantajı pahalı, hantal, çok ağır ve bazen biraz gürültülü olmasıdır. Bu nedenlerden dolayı küçük veya orta büyüklükteki kıyı teknelerine nadiren takılırlar. Bununla birlikte, elektrik kaynağının bütünlüğünün belirsiz olduğu bölgelere seyir yapmayı planlıyorsanız, bir tane takmanızı şiddetle tavsiye ederim.
Crevice corrosion
Başta paslanmaz çelik olmak üzere birçok metali etkileyen bir diğer korozyon türü de çatlak korozyonudur. Çatlak genellikle nemin girebildiği ancak geri çıkamadığı yerlerde bulunur ve çok az oksijen içeren veya hiç içermeyen durgun su alanı oluşturur. Paslanmaz çelik, krom ve nikel içeren bir çelik alaşımıdır ve 'paslanmaz' özelliğini krom oksitten oluşan ince bir dış kabuktan alır. Eğer hayati önem taşıyan oksijenden mahrum bırakılırsa bu kabuk parçalanır ve çelik sanki sadece yumuşak çelikmiş gibi korozyona uğrar. Bu etki genellikle plastik örtüler arma gerdirmelerinin üzerine konduğunda görülebilir, bu da deniz suyunun içeri girmesine izin verir ancak metalin 'paslanmaz' kalması için gereken oksijeni sağlayacak yeterli havayı sağlamaz. Çatlak korozyonuna genellikle galvanik faaliyet neden olsa da, mikrobiyal Korozyon (AKA: biyokorozyon), özellikle çelik teknelerde meydana gelen bir diğer yaygın faktördür ve genellikle oksijen tükenmesine neden olarak oksijeni azalmış yarıklarda hidrojen sülfür birikmesine yol açar. Çatlak korozyonunun oluşmasını önlemenin tek yolu, nemin toplanıp durgunlaşabileceği yerlerden kurtulmaktır. Örneğin, gövde/zincir plakası sabitlemeleri gibi alanlara gözeneksiz pullar, contalar veya destek plakaları eklenmesi. Ya da sadece su geçirmez bir dolgu macunu kullanarak alanları kapatarak.
Pit corrosion
Bu, bir metal parçasının yüzeyinde bırakılan su damlacıklarının küçük bir korozyon çukuru oluşturarak küçük galvanik hücreler oluşturduğu yerdir. Eğer bırakılırsa bunlar büyüyebilir, metale nüfuz edebilir ve söz konusu parça önemli bir yapının parçasıysa ileride daha büyük sorunlara yol açabilir. Bunun tipik örnekleri arma zincir plakaları, gerdirmeler, güverte plakaları, pencere çerçeveleri vb.dir. Aslında, seyir halindeyken deniz suyu spreyi ile kaplanmaya eğilimli herhangi bir metal olabilir.
Bunu önlemenin en basit ve etkili yolu, teknenizi bir gezintiden sonra düzenli olarak tatlı suyla yıkamaktır. Kuruduktan sonra, tuzlu suyun metal yüzeyinde damlacıklar halinde kalmak yerine akıp gitmesini teşvik edecek Lanocare gibi uygulanabilecek çok sayıda kaplama türü vardır.
Electrolysis –surveyor’s advice
Elektroliz eskiden ahşap teknelerde 'çivi çürümesi' olarak adlandırılırdı, ancak ben bunu sörvey yaptığım GRP yatlarda birkaç kez gördüm. Elektroliz, karbon bakımından zengin fiberglasın içindeki iyonları değiştirerek metal kaplama armatürleri veya anot bağlantıları etrafında yumuşamasına neden olur. CTP de ahşap gibi iyonik bir maddedir, ancak ahşapta demir çivilerin etrafındaki iyonlaşma daha belirgindir.
Coppercoat ve diğer bakır bakımından zengin antifoul kaplamalardaki bakır elektriği iletir ve GRP teknenin anotlara bağlanan metal kaplama parçaları etrafında iyonlaşmasına ve bozulmasına neden olur. Bu, anotlara yapıştırmanın zararlı olabileceği nadir bir örnektir.
Bir başka endişe kaynağı da alüminyum dümen kundağı olan teknelerdir. İncelediğim bir yatta alüminyum dipçik antifouling içindeki bakırla reaksiyona girerek dümen dipçiğinin korozyona uğramasına ve genleşmesine neden olmuştu. Alüminyum dümen kundağını bir tekne anoduna bağlamanız ve bakır bazlı antifoulingi anottan uzak tutmanız gerekir. Anotların bağlanması söz konusu olduğunda, korunacak metal öğeler telle elektriksel olarak bağlanmış olsalar bile anodun görüş alanında olmalıdır. Ayrıca, anotlar yalnızca anotun nesneden uzunluğunun yedi katına kadar olan bir mesafede etkilidir. Çok uzakta ve/veya görüş alanı dışında olduklarında çalışmazlar. Elektrolizin bir diğer sonucu da hidrojen sülfür gazıdır. Metal korozyona uğradığında metal oksitler oksijen tüketir ve havayı hidrojen sülfüre, dolayısıyla sintine suyunu da sülfürik aside dönüştürür. Renksiz bir gaz olan hidrojen sülfür öldürücüdür, bu nedenle çelik bir teknenin içinde çürük yumurta kokusu alırsanız derhal kaynağını araştırmanız gerekir.
ÖNERİLER
Kurban anotlarınızı boyamayın çünkü bu onları çalışmaz hale getirecektir.
Tekneniz her kaldırıldığında anotlarınızı her zaman aşırı aşınmaya karşı kontrol edin ve aşınıp aşınmadıkları konusunda herhangi bir şüpheniz varsa değiştirmeniz mantıklı olacaktır.
Tatlı suyun, özellikle kimyasallarla kirlenmişse, deniz suyundan daha iletken olabileceğini belirtmek gerekir, bu nedenle iç su yolu gemilerini GC'den korumak için genellikle magnezyum olmak üzere farklı kurban anotlar kullanılır.
Kıyı elektriği devrenizde galvanik koruma yoksa, uzun süre prize takılı bırakmayın.
Şüpheniz varsa, korumak istediğiniz alanın yakınına, teknenizin yan tarafına ek bir kurban anot asın ve bunu elektriksel olarak teknenizin negatif bağlama devresine bağlayın.
Alüminyum tahrik ayakları galvanik korozyona karşı özellikle savunmasızdır, bu da ayağın üzerine veya yakınına benzer olmayan herhangi bir metal yerleştirilirse daha da kötüleşecektir. Örneğin, paslanmaz çelik pervane, çelik pullar, satış sonrası trim düzlemleri (dıştan takmalı motorlarda) vb. Bu nedenle, tüm alüminyum tahrik ayaklarının kendi çinko anotları fiziksel olarak takılı olmalıdır.
