PLAN ÇİZİMLERİNDE PRATİK VERİLERAyrıntılara verilen öneme göre plan değişik ölçeklerde çizilir. Amaç hem çizen hem de bakan diğer kişilerin çok da uzaklaşmadan planın bütün ayrıntılarını, oranlarını ve genel armoniyi tek bakışta görebilmesidir.
Bu şart, plan boyunu 1.50 metre ile sınırlıyor. Diğer taraftan seçilen ölçek, plan üzerinde değişik ölçüleri de hemen görmeyi gerektirir.
Bu temel verilerden yola çıkarak su hattı 6 metreye kadar olan teknelerin 1/5, 6-12 metre teknelerin 1/10 ve 12 metre üzeri teknelerin de 1/20 ölçek kullanılarak çizilmeleri uygundur.
Tekne form planı çizmekte el alışkanlığı kazanmak amacı ile 50-60 santimetrelik bir çizim ölçeği veya küçük bir modelin ½ oranında küçültülerek denemeler yapılması ayrıntıları açık ve net görmek açısından uygundur.Böylece hata payı da çok aza inecektir. Önerim 2.15- 4.50 boyunda ve çeneli tekne plan çalışmasına başlamak bu işe başlamakta doğru bir başlangıçtır.
Gezi teknesi planlarında görece olarak büyük ölçek seçimi kesit sayılarını azaltır.
Genellikle 6 adet su hattı ve 3 battok kullanılır. Postalar su hattı boyunun 1/10’u (veya onda biri) ve eşit olarak aralıklandırılır.
Ayrıca ana postadan geçen ve diğer postaları da 90 dereceye yakın açılarla kesen 4-5 diagonal da çizilir
FORM PLANI ÖZET ANALİZİBir tekne formu planı çizimine girişmeden önce teknik üstünlükleri bilinen ve belirlenmiş çok sayıda planın dikkatle incelenmesi gerekir.
Bir tekne planı yorumlanırken aşağıdaki genel kabuller bizi yönlendirecektir:
- Yelkenli bir teknenin var oluş amacı en yüksek hızla yol alması, yol alırken aşırı yalpaya düşmemesi, deplasmanı kadar bir hacime sahip olması, yelken etkisi ile alabora olmaya temayüllü olmamasıdır.
- Hafif bayılmalarda ilerlemeye direnç daha düşük düzeydedir. Baş taftaki sivrilik arttıkça ilerlemeye olan direnç azalır. Su hatları, bodoslama formu, bodoslama/ orta posta analizi bu özelliği ortaya çıkarır.
- Tasarımın kıç modellemesinde düzgün ve orta postadan kıça doğru uzaklaştıkça düzelen (Eğimini azaltan) battoklar da ilerleme direncini azaltır. Bu kuralı geçen yüzyılda mühendis ve tekne tasarımcısı Dupuy de Lame şu şekilde ortaya koydu: “Baş taraftaki postaların açılarının azalması ve suyun geçtiği eğimlerin uzantısı ve özellikle dipten gelip kıça ulaşan akımlar yürümeye direncin en önemli elemanlarıdır.”
- Kesitlerde gösterilen diagonaller ise yüksek oranlı bayılmalarda yüzdürücükleri göstereceği için dikkatlice incelenmelidir. Bazı tasarımcılar ve özellikle İsveçli Knud H. Reiners sadece diagogaller kullanarak karinalar çizmişlerdir.
- Yelken etkisi altında alabora olmaya direnç yeteneği kesitlerde incelenir. Bayılmanın başlangıcında bordada yüzdürücülük bayılma yönünde artar. Ana postanın karina/borda dönüşleri veya çene, bu konuda fazlasıyla bilgi verir. Suya düz bir açı ile girmiş çene sönümlü, dengesiz bir kabuk formunu, su hattından orta posta seviyesinde belirgin bir biçimde çıkmış bir çene ise teknenin düzelme yapabilmesi için ciddi bir yalpa gerektiren bir kabuğa işaret eder.
- Kesit incelemesi aynı zamanda baş & kıç formlarının salınımlara etkisini gösterir.
Kıç tarafta düzleme yakın çizilmiş postalar ile sivri bir burun yapısı, kıç denizlerde kendini toparlayamayan ve burnunu sürekli denizlere sokan bir tekneyi tanımlar.
GEZİ TEKNELERİNDE ÖLÇÜ & ORANLAR1856’da tekne ustası üstad d’Etroyat “ Bir tekne karinası planı oluşturmak düşünüldüğü kadar da kolay bir iş değildir. Büyük bir yetenek, estetik birikim, oranlama yetisi, çevreye uygunluk, kullanım kolaylığı ve denizcilik bilgisi gerektirir” diyor.
En azından kişisel deneyimlere birkaç basit kural eklemek gezi teknesi tasarımında ortaya çıkacak ürünün kalitesini arttırır.
Gerçekten de aynı su hattı boyuna sahip çok sayıda başarılı planlar incelendiğinde tam boyları, baş uzantıları, enleri, borda yükseklikleri, su kesimleri aşağı yukarı aynı ölçülerdedir.
100 tekne üzerinde metodik ve dikkatli ölçümlemeler su hattı boyu (L) baz alınarak aşağıdaki tabloyu ortaya çıkartmıştır.
Kambur kıçlı, aynalı ve nordik tipi sivri kıçlı tekneler için temel alındı. Bütün ölçüler metre cinsindendir.
TABLO I
Gösterim: 5342 -
Yanıt: 178 -
Başlatan:Cem Gür
